Deyim

Dilden Düşmez Olmak Ne Demek?

Anlamı

herkes tarafından sürekli tekrar edilir olmak:
'Kapsamı iyice belirtilmeyen, gerektiği gibi tanımlanmayan sanat sözü, dillerden düşmez oldu.' -S. Hilav.

Detaylı Açıklama

Dilden düşmez olmak, herkes tarafından sürekli tekrar edilir olmaktır. Tanımın iki koşulu vardır: tekrarlayan herkestir, tekrar ise süreklidir. Özne tekrar edilen şeydir: bir söz, bir ad, bir şarkı ya da bir olay. Tekrar edilen şey övülen bir başarı da olabilir, tartışılan bir kavram da. Sözlük tekrarın iyi mi kötü mü olduğunu söylemez. Kalıp bir moda sözcüğü, bir slogan ya da bir dedikodu için kurulabilir. Deyim bir topluluğun dilini anlatır; tek bir kişinin sürekli konuşması bu kalıba girmez, çünkü tanım herkesten söz eder. Bir gazete yazısında, bir kahvehane sohbetinde ya da bir okul koridorunda geçebilir. Düşmek fiilinin olumsuz biçimi, sözün dillerden ayrılmadığını anlatır. Olmak fiili ise bu durumun sonradan ortaya çıktığını gösterir.

Örnek Cümleler

  1. Bayramda yayımlanan reklam şarkısı bütün kış dilden düşmez oldu; markette bile herkes onu mırıldanıyordu.
  2. Olimpiyatta madalya alan köy çocuğunun adı, aylarca kahvede de pazarda da dilden düşmez oldu.
  3. Belediye başkanının yanlışlıkla söylediği o tuhaf söz, seçim boyunca dilden düşmez oldu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Dillerden düşmeyen şey sanat sözüdür: Kapsamı iyice belirtilmeyen, gerektiği gibi tanımlanmayan sanat sözü, dillerden düşmez oldu. Yazar bu sözün herkesin ağzında olduğunu ama kapsamının belirsiz kaldığını söyler. Cümlede deyim çoğul biçimiyle geçer.

Ağızdan ağıza dolaşmak, bir sözün herkes arasında söylenmesidir. Dilden düşmez olmak bu söylenişe süreklilik ekler: söz uzun süre tekrar edilir. Biri sözün yayılmasını, öteki tekrarın bitmemesini öne çıkarır.

Bu atasözü, ortaya atılan bir sözün çok çabuk yayıldığını söyler. Dilden düşmez olmak ise yayılmış bir sözün herkesçe sürekli tekrar edilmesidir. Atasözü yayılmanın hızını, deyim tekrarın sürekliliğini anlatır.