Anlamı
herkes tarafından sürekli tekrar edilir olmak:
'Kapsamı iyice belirtilmeyen, gerektiği gibi tanımlanmayan sanat sözü, dillerden düşmez oldu.' -S. Hilav.
Detaylı Açıklama
Dilden düşmez olmak, bir sözün, konunun, olayın ya da kişinin herkes tarafından sürekli tekrar edilir hâle gelmesini anlatan deyimdir. Bu ifade, bir şeyin yalnız anlık ilgi değil, süreklilik kazanan söz konusu olma niteliği taşıdığını gösterir. İnsanların dilinden düşmeyen şey ya çok etkileyicidir ya çok tartışmalıdır ya da çok sevilmiştir. Bu yüzden deyim olumlu ve olumsuz bağlamlara birlikte açılır. Bir başarı da dilden düşmez olabilir, bir skandal da. Sözün gücü, toplumsal dolaşıma giren söyleyişi görünür kılmasındadır. Kalabalığın ağzında dönüp duran şey artık bireysel mesele olmaktan çıkmıştır. Gündelik dilde ün, dedikodu, moda ve tartışma ortamlarını anlatmak için son derece kullanışlıdır. Bu kullanım, sözün yalnız kelime anlamıyla değil, sosyal ilişki içindeki etkisiyle de yaşadığını gösterir; bu yüzden bugün de kolayca bağlama oturur.
Örnek Cümleler
- Yeni çıkan şarkı haftalardır herkesin ağzında dolanıp dilden düşmez oldu.
- Mahalledeki tuhaf olay günlerce herkesin konuştuğu bir mesele olup dilden düşmez oldu.
- Gencin sınavdaki büyük başarısı okulda uzun süre dilden düşmez oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü ortak nokta içeriğin niteliği değil, sürekli konuşulmasıdır. İnsanlar sevdiği şeyi de, eleştirdiği şeyi de dillerinden düşürmeyebilir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Dile düşmek daha çok dedikodu ve olumsuz yayılma taşır; dilden düşmez olmak ise daha nötrdür ve olumlu içerikleri de kapsayabilir. Biri daha eleştirel, diğeri daha geniştir.
Bir konunun bireysel sınırı aşıp ortak konuşma malzemesine dönüştüğünü gösterir. Yani mesele artık kalabalığın hafızasına girmiştir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.