Anlamı
dilenmek.
Detaylı Açıklama
Dilencilik etmek, geçimini başkalarından para, yiyecek ya da yardım isteyerek sağlamaya çalışmak anlamında kullanılan bir deyimdir. Söz yalnız ekonomik yoksunluğu değil, toplum içindeki kırılgan ve bağımlı konumu da düşündürür. Gündelik dilde hem gerçek anlamıyla hem de mecaz olarak kullanılır. Biri gerçekten dilencilik edebilir; bir başkası da aşırı derecede rica edip durduğu için mecazen dilencilik etmekle eleştirilebilir. Bu yüzden deyim, maddi ihtiyaç kadar onur, mecburiyet ve bağımlılık ilişkilerine de dokunur. Kullanım tonu çoğu zaman sert ya da hüzünlüdür. Yardım istemenin süreklilik hâline gelişini ve kişinin kendi ayakları üzerinde duramama izlenimini öne çıkarır. Toplumsal merhamet ile küçümseme arasında gidip gelen ağır bir sözdür.
Örnek Cümleler
- Şehir meydanında yıllardır çaresiz kalıp dilencilik eden insanların sayısı hiç azalmadı.
- Sürekli aynı kişiden para isteyince arkadaşları buna resmen dilencilik ediyorsun dedi.
- Onurunu kırsa da çocukları için bir süre sokaklarda dilencilik etmek zorunda kaldığını anlattı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü sürekli isteme ve başkasına bağımlı görünme hâli, maddi dilenme dışında da benzer izlenim yaratabilir. Bu yüzden mecazen de eleştiri için kullanılabilir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Acıma, rahatsızlık, merhamet, suçluluk ve bazen de mesafe koyma duygularını aynı anda tetikleyebilir. Deyim bu nedenle tek tonlu değildir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Kişinin onurunu zedeleyen, çaresizlik ve bağımlılık hissettiren durumlarda ağır duyulur. Özellikle mecaz kullanımda küçümseyici etkisi artabilir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.