Anlamı
dilenmek.
Detaylı Açıklama
Dilencilik etmek, sözlükte tek sözcükle açıklanır: dilenmek. Kalıp dilencilik adına etmek yardımcı fiilinin eklenmesiyle kurulmuştur. Öznesi dilenen kişidir; bu kişi yoldan geçenlerden, komşulardan ya da tanıdıklardan yardım isteyebilir. Dilenme bir cami avlusunda, bir çarşı köşesinde, bir istasyonda ya da kapı kapı dolaşılarak yapılabilir. Sözlük dilenmenin sebebini söylemez; yoksulluk, hastalık, kimsesizlik ya da işsizlik olabilir. Kalıp bir süreyi de bildirebilir: yıllarca dilencilik etmek. Bir yoksulluk anlatısında, bir gazete haberinde ya da bir roman sahnesinde geçebilir. Dilenen kişi bir çocuk da olabilir, bir yaşlı da. Kalıp zorunluluk bildiren yapılarla da kurulur: dilencilik etmek zorunda kalmak. Sözlük bu işe bir değer biçmez; yalnız ne olduğunu söyler.
Örnek Cümleler
- Fabrika kapanınca işsiz kalan adam, bir kış boyunca istasyonun merdivenlerinde dilencilik etti.
- Felç geçirdikten sonra kimsesi kalmayan yaşlı kadın, cami avlusunda dilencilik etmek zorunda kaldı.
- Romanın kahramanı, çocukluğunda kardeşleriyle kapı kapı dolaşıp dilencilik ettiği kışları unutamıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Avuç açmanın birinci anlamı dilenmek, para istemektir; ikinci anlamı yardım istemektir. Dilencilik etmek de dilenmektir. Avuç açmak elin uzatılması görüntüsünden yararlanır, dilencilik etmek ise işi adıyla anar.
Kapı kapı dolaşmak, birinci anlamında ev ev gezmek, üçüncü anlamında iş aramak için her yere başvurmaktır. Dilencilik eden biri de kapı kapı dolaşarak yardım isteyebilir. Ama kapı kapı dolaşmanın tanımında dilenmek yoktur; iki kalıp ancak aynı sahnede buluşur.
Bu atasözü, işini küçümseyen kişinin istediği gibi para kazanamayacağını ve sonunda dilenci olacağını söyler. Dilencilik etmenin tanımında ise bir sebep yer almaz. Atasözü dilenciliğe giden bir yol gösterir, deyim yalnız dilenme işini adlandırır.