Anlamı
çok kullandığı bir söze alışmak:
'Bizim moruk ertesi güne devrisi der de ondan dilim alışmış.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
Dili alışmak, bir sözü, deyimi ya da ifade biçimini sık kullana kullana ona iyice yatkın hâle gelmek anlamında kullanılan bir deyimdir. Kişi bazen çocukluğundan beri duyduğu bir lafı farkında olmadan tekrar eder, bazen de çevresinden kaptığı bir söyleyişe zamanla iyice alışır. Bu yüzden deyimde hem tekrar hem alışkanlık duygusu vardır. Söz, ağızdan neredeyse kendiliğinden çıkar hâle gelir. Günlük konuşmada özellikle ağız özellikleri, eskiden kalma sözler, aileden öğrenilen kalıplar ve yerel söyleyişler için çok doğal durur. Dili alışmak, insanın konuşmasının ne kadar çevresel ve birikimli olduğunu da gösterir. Sadece bir kelime seçimini değil, sözün ağızda yer etmesini anlatan sıcak bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Çocukluğundan beri aynı sözü duyduğu için dili alışmış, hep öyle konuşuyor.
- Eski ustasından kalan hitaba dili alıştığı için yeni iş yerinde de onu kullandı.
- Dili öyle alışmış ki farkında olmadan hep aynı kelimeleri seçip kullanıyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü tekrar edilen sözler zamanla düşünülmeden ağızdan çıkmaya başlar. Dil, alışkanlığın en görünür yüzlerinden biri olduğu için deyim burada yerini bulur. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Yerel söyleyişler, aileden kalan hitaplar, eskimiş ifadeler ve kişinin sık tekrarladığı belirli kalıplar için daha çok kullanılır. Çünkü bunlar ağızda kolayca yer eder. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Çünkü alışkanlık hâline gelen sözleri bırakmak zordur. İnsan yeni bir çevreye girse bile eski söyleyiş bazen istemsiz biçimde sürer. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.