Anlamı
fazla konuşan, her söze karşılık veren.
Detaylı Açıklama
Dili bir karış olmak, fazla konuşan, her söze yetişen, susmayı bilmeyen ya da herkese karşılık veren kişiler için kullanılan bir deyimdir. Buradaki ölçü gerçek bir uzunluk göstermez; kişinin konuşkanlığını abartılı bir görüntüyle anlatır. Böylece deyim hem hafif alay hem hafif eleştiri taşır. Kişi her konuya karışıyorsa, ağzı hiç durmuyorsa ya da konuşma ölçüsünü kaçırıyorsa dili bir karış denir. Çocuklar, meraklı komşular, laf yetiştiren kimseler ve tartışmacı karakterler için çok yerinde kullanılır. İçinde canlı bir halk mizahı vardır. Konuşmanın niceliğini fiziksel bir ölçü gibi göstererek davranışı görünür kılar. Türkçede fazla konuşan tipleri resim gibi canlandıran renkli deyimlerden biridir. Bu kullanım, sözün yalnız kelime anlamıyla değil, sosyal ilişki içindeki etkisiyle de yaşadığını gösterir; bu yüzden bugün de kolayca bağlama oturur.
Örnek Cümleler
- Dili bir karış küçük çocuk bütün akşam boyunca büyüklere laf yetiştirdi.
- Mahallede dili bir karış diye tanınan kadının her şeyden haberi vardı.
- Dili bir karış olunca çevresindeki herkesin sabrını taşırıp huzursuz edip duruyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü abartı, konuşkanlığı daha çarpıcı göstermek için seçilmiştir. Dilin sanki büyümüş gibi sunulması, kişinin lafının çokluğunu hemen hissettirir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Her zaman değil; bazen yalnız neşeli ve geveze biri için de şakayla söylenebilir. Ama çoğu bağlamda ölçüsüz konuşmayı eleştiren bir ton taşır. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Laf yetiştirenleri, çok konuşan çocukları, her işe burnunu sokanları ve susmak bilmeyen kişileri kolayca resmeder. Deyimin gücü bu canlı tip çiziminden gelir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.