Deyim

Dili Durmamak Ne Demek?

Anlamı

1) sürekli konuşmak; 2) söylenemeyecek şeyleri de söylemek.

Detaylı Açıklama

Dili durmamak, sözlüğe göre iki ayrı durumu anlatır. İlki sürekli konuşmaktır: kişi susmaz, konuşmayı bir konudan ötekine taşır. İkincisi söylenemeyecek şeyleri de söylemektir: kişi ayıp, kırıcı ya da saklanması gereken sözleri de ağzından çıkarır. Birinci anlam konuşmanın miktarıyla, ikinci anlam içeriğiyle ilgilidir. İki anlam aynı kişide birleşebilir; çok konuşan biri sınırı da aşabilir. Durmayan dil konuşan kişinin dilidir. Deyim birinin yerleşmiş huyunu anlatabilir, bir anlık öfkesini de; öfke anında ikinci anlam öne çıkabilir. Bir toplantıda, bir yolculukta ya da bir kavga sırasında geçebilir. Olumlu biçimi susmayı anlatan ayrı bir deyimdir. Söylenemeyecek sözün ne olduğu tanımda sayılmaz; bunu konuşmanın yeri ve dinleyenler belirler.

Örnek Cümleler

  1. Uzun kuyrukta yanımda bekleyen yaşlı adamın dili durmadı; bir saatte bütün hayatını anlattı.
  2. Öfkelendiğinde dili durmayan kayınbirader, aile toplantısında herkesin önünde kardeşinin eski borcunu ortaya döktü.
  3. Radyo programının sunucusunun dili hiç durmuyor; şarkıların arasında bile beşer dakika konuşuyor.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Dili durmak, susmak ve dedikodu etmemektir. Dili durmamanın birinci anlamı bunun karşıtıdır: kişi sürekli konuşur. İkinci anlamda söylenmemesi gereken şeyler de ağızdan çıkar; bu da dili durmanın dedikodu etmeme yanına karşıt düşer.

Ağız açtırmamak, çok konuşarak başkalarının söz söylemesine engel olmaktır. Dili durmamanın birinci anlamında da kişi sürekli konuşur, ama tanım başkalarını susturmaktan söz etmez. Ağız açtırmayan kişinin dili durmuyordur; ama dili durmamak, başkalarının konuşmasını engellemek anlamına gelmez.

Bu atasözü, çok dinleyip az söylemek gerektiğini öğütler. Dili durmayan kişi bu öğüdün tersini yapar. Atasözü kulak ile dil arasında bir oran kurar, deyim bu oranın bozulduğu bir hâli anlatır.