Anlamı
dilimlemek.
Detaylı Açıklama
Dilim dilim etmek, bir şeyi ince parçalara bölmek, dilimlemek anlamında kullanılan bir deyimdir. İlk bakışta doğrudan fiziksel bir eylemi anlatır; ancak günlük dilde bazen mecazen de kullanılarak bir şeyi iyice parçalamak, dağıtmak ya da kesip ayırmak hissi verebilir. Sözün tekrarlı yapısı, kesme işinin çokluğunu ve parçaların küçüklüğünü güçlendirir. Mutfakta ekmek, meyve, et ya da başka yiyecekler için doğal biçimde kullanılabilir. Aynı zamanda mecazi anlatımda dağılma ve parçalanma duygusu yaratabilir. Türkçede eylemin görünüşünü söze taşıyan canlı kalıplardan biridir. Tekrarla kurulan ritim, işlemin sürekliliğini ve yoğunluğunu hissettirir. Bu kullanım, sözün yalnız kelime anlamıyla değil, sosyal ilişki içindeki etkisiyle de yaşadığını gösterir; bu yüzden bugün de kolayca bağlama oturur.
Örnek Cümleler
- Kocaman karpuzu sofraya getirmeden önce mutfakta bıçakla dilim dilim etti.
- Ekmekleri dilim dilim edip tabağa dizmek ona annesinden kalma bir alışkanlıktı.
- Pastayı dilim dilim edip dağıtmak yerine herkesin önüne bütün hâlde koydu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Dilim kelimesinin tekrarı, parçalama işinin çokluğunu ve kesilen parçaların göz önüne gelişini güçlendirir. Böylece eylem daha canlı görünür. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Asıl kullanım somut kesme işidir; ancak bağlama göre mecazi bir parçalama duygusu da yaratabilir. Yine de temel alanı somut bölmedir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Çünkü duyulduğu anda kesilmiş parçalar zihinde canlanır. Deyim eylemi yalnız söylemez, göz önüne de getirir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.