Anlamı
kişinin başına ne gelirse dilini tutmamasından gelir.
Detaylı Açıklama
Dilim seni dilim dilim dileyim, başıma geleni senden bileyim sözü, insanın başına gelen pek çok sıkıntının ölçüsüz ve düşüncesiz konuşmasından kaynaklandığını anlatan sert bir atasözüdür. Burada kişi kendi diline sitem eder; hatta onu cezalandırmak ister gibi konuşur. Bu yüzden atasözünde hem pişmanlık hem öz eleştiri vardır. Söylenen yanlış bir söz, taşkın bir laf, gereksiz bir açıklama ya da sır vermek insanı zor durumda bırakabilir. Atasözü tam da bu acı tecrübeyi dile taşır. Başa gelen belanın dışarıdan değil, çoğu zaman dilden çıktığını söyler. Halk bilgeliği burada susmanın, ölçülü konuşmanın ve sözün sorumluluğunu bilmenin önemini güçlü bir uyarıyla hatırlatır. Bu yüzden atasözü, tek bir gözlem söylemekle kalmaz; insanın sözü, niyeti ve davranışı arasındaki ilişkiyi de ölçülü bir biçimde hatırlatır.
Örnek Cümleler
- Ağzından kaçırdığı sır yüzünden başı derde girince dilim seni dilim dilim dileyim, başıma geleni senden bileyim dedi.
- Büyükler boşuna dilim seni dilim dilim dileyim, başıma geleni senden bileyim dememiş.
- Düşünmeden konuşunca insan gerçekten dilim seni dilim dilim dileyim, başıma geleni senden bileyim noktasına geliyor.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kişi hatanın kaynağını dışarıda değil kendi sözünde arar. Dil, başına gelen belanın sebebi olarak suçlanır. Bu öz eleştiri, insanın kendi ağzından çıkan sözün sorumluluğunu üstlenmesidir.
Düşünmeden konuşmanın insanı zor durumda bırakabileceğini söyler. Ölçüsüz söz, bazen dış düşmandan daha çok zarar verebilir. Kendi dilinin kurbanı olmak, en acı tecrübelerden biridir.
Sır verildiğinde, kırıcı bir laf geri dönülmez sonuçlar doğurduğunda ya da kişi kendi ağzı yüzünden zor durumda kaldığında daha güçlü duyulur.