Deyim

Diline Sağlam Olmak Ne Demek?

Anlamı

1) saklanacak konuları açığa vurmamak; 2) kötü söz söylemekten kaçınmak.

Detaylı Açıklama

Diline sağlam olmanın ilk anlamı saklanacak konuları açığa vurmamaktır: kişi kendisine emanet edilen bir sırrı, bir aile meselesini ya da bir iş bilgisini başkalarına söylemez. Sözlüğün verdiği öbür anlam kötü söz söylemekten kaçınmaktır: kişi kimseye küfür, hakaret ya da kırıcı laf etmez. İki anlamda da kişi dilini denetim altında tutar; birinde söylenmeyecek bilgiyi, ötekinde söylenmeyecek sözü. Deyimin öznesi kişidir; dil yönelme ekiyle gelir. Kalıp birini tanıtırken kurulabilir: o diline sağlamdır. Bir iş verilirken, bir sır paylaşılırken ya da bir ortak seçilirken bu nitelik aranabilir. Sır saklamak bir yazıhanede, bir ailede ya da bir dostlukta sınanır. Kötü sözden kaçınmak ise bir tartışmada, bir trafik sıkışıklığında ya da bir kavga anında görünür.

Örnek Cümleler

  1. Ortakların satış planını haftalarca bilen sekreter kimseye bir şey sezdirmedi; diline sağlam biridir.
  2. Kızının nişan haberini önce teyzesine söyleyen anne, onun diline sağlam olduğunu biliyordu.
  3. Kırk yıllık şoför trafikte ne kadar sıkıştırılsa da diline sağlamdır, ağzından tek kötü söz çıkmaz.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Dilini tutmak, sonunu düşünmeden gelişigüzel konuşmaktan sakınmaktır. Diline sağlam olmanın tanımında ise iki ayrı şey anılır: saklanacak konular ve kötü söz. Biri düşüncesiz konuşmaya, öteki sır ile kırıcı söze karşı gösterilen özene bakar.

Sır tutmak, bir sırrı açığa vurmamak, başkasına söylememektir. Bu, diline sağlam olmanın birinci anlamıyla örtüşür. Deyimin ikinci anlamı olan kötü sözden kaçınmak ise sır tutmanın tanımında yer almaz.

Atasözü, bir sırrın en yakın dosta bile söylenmemesi gerektiğini öğütler. Böylece en güvenilir görünen kişinin bile diline sağlam olmayabileceğini hatırlatır. Deyim güvenilen kişiyi, atasözü bu güvenin sınırını anlatır.