Anlamı
hiç yememek veya içmemek.
Detaylı Açıklama
Dilini değdirmemek, hiç yememek ya da içmemek anlamına gelir. Deyimdeki görüntü, dilin yiyeceğe ya da içeceğe hiç dokunmamasıdır; kişi bir lokmayı bile tatmaz. Tanımdaki hiç sözcüğü önemlidir: azıcık yemek bu deyimin tanımını karşılamaz. Dokunulmayan şey bir yemek, bir tatlı, bir içki ya da bir bardak su olabilir. Dokunulmayan şey yönelme ekiyle anılır: yemeğe, çaya, pastaya. Tanım sebep vermez; kişi küskün, hasta, yaslı, oruçlu ya da yalnızca iştahsız olabilir. Deyimi kuran, kişinin yemediğini gören biri olabilir; kişi kendi için de kullanabilir: dilimi bile değdirmedim. Söz bir sofrada, bir hastane odasında ya da bir taziye evinde geçebilir. Önüne konan şeyin bütünüyle dokunulmadan kaldığını anlatmak için seçilir.
Örnek Cümleler
- Babasının cenazesinden dönen Ahmet, komşuların getirdiği yemeklere üç gün dilini değdirmedi.
- Ameliyattan önceki gece hemşire uyardığı için hasta bir yudum suya bile dilini değdirmedi.
- Kardeşiyle kavga eden küçük Elif küsüp doğum günü pastasına dilini değdirmedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ağzına almanın ilk anlamı yemek, içmektir; ikinci anlamı söylemektir. İlk anlamı olumsuz kurulunca dilini değdirmemeye yaklaşır: ağzına bir şey almamak. Dilini değdirmemek ise tanımındaki hiç sözcüğüyle tam bir yememeyi anlatır ve söylemekle ilgisi yoktur.
Boğazından geçmemek, sevdiği bir kimsenin yokluğu ya da yoksulluğu yüzünden bir yiyeceği yalnız başına yemekten üzüntü duymaktır. Bu deyim bir duyguyu ve onun sebebini anlatır. Dilini değdirmemek ise sebep anmadan yalnız hiç yenmediğini bildirir.
Atasözü, insanın yüreği ne denli acıyla dolu olsa da yemek yemeyi istediğini söyler. Yaslı biri sofraya dilini değdirmezse atasözü onun da sonunda acıkacağını hatırlatır. Deyim bir anki yememeyi, atasözü acının iştahı bütünüyle silemediğini anlatır.