Anlamı
'neden konuşmuyorsun?' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Dilini kedi mi yedi?, sözlükte neden konuşmuyorsun? sorusunun yerini tutan bir söz olarak verilir. Kedi yerine fare de söylenir: dilini fare mi yedi? Söz biçimce bir hayvanın dili yiyip yemediğini sorar, ama gerçekte susmanın sebebini öğrenmek ister. Söz, konuşması beklenen birinin susması karşısında kurulur: bir soruya cevap vermeyen öğrenci, birden sessizleşen bir çocuk, toplantıda ağzını açmayan bir çalışan. Görüntüde dil, bir kedinin ya da bir farenin yiyip götürebileceği bir şeymiş gibi düşünülür. Söyleyen susmanın sebebini bilmeyebilir; sözle bu sebebi sorar. Ton takılmaca da olabilir, sitem de; tanım bunu belirlemez. Söz ikinci kişiye yöneltilir, ama üçüncü kişi için de kurulabilir: dilini kedi mi yedi bunun?
Örnek Cümleler
- Bütün akşam odayı inleten küçük Can, babası eve girince sustu; bu çocuğun dilini kedi mi yedi?
- Sınavda ne yaptın diye sordum, başını önüne eğip duruyorsun; dilini fare mi yedi?
- Toplantıda zam teklifine itiraz edecektin, müdür gelince sesin çıkmadı; dilini kedi mi yedi?
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Dili tutulmak, konuşamamak ya da beklenmedik bir durum karşısında heyecanlanmak, hayranlık duymaktır. Dilini kedi mi yedi diye soran kişi, karşısındakinin böyle sessiz kaldığını görür. Deyim bir durumu adlandırır, söz o durumdaki kişiye yöneltilen bir sorudur.
Dilini kesmek susmaktır; kesip oturmak biçimiyle de kullanılır. Bir köşede dilini kesip oturmuş birine dilini kedi mi yedi diye sorulabilir. Deyim susmayı anlatır, söz ise susan kişiyi yeniden konuşmaya çağırır.
Atasözüne göre susmak bazen konuşmaktan daha iyi sonuç verir. Dilini kedi mi yedi diye sorulan biri bu atasözüyle sessizliğini savunabilir. Soru susanı konuşturmaya çalışır, atasözü ise susmanın değerini öne çıkarır.