Anlamı
susmak.
Detaylı Açıklama
Dilini kesmek, susmak anlamına gelir; kesip oturmak biçimi de kullanılır: dilini kesip oturmak. Kişi konuşmayı bırakır, söz almaz, karşılık vermez. Tanım susmanın sebebini belirtmez: korku, utanç, bir uyarı, bir azar ya da yorgunluk olabilir. Deyim buyruk olarak da söylenebilir: dilini kes! Böyle kurulduğunda karşıdakine sert bir susturma çağrısı yöneltilir. Susan kişi bir çocuk, bir çalışan, bir sanık ya da bir tartışmanın tarafı olabilir. Susma kısa da sürebilir, uzun da; tanım bir süre koymaz. Kesip oturmak biçiminde ikinci fiil, susma hâlinin sürdüğünü gösterir. Söz okul sıralarında, iş toplantılarında, mahkeme salonlarında ya da aile tartışmalarında geçebilir. Deyim, susmanın birden olduğu anlarda da kurulabilir.
Örnek Cümleler
- Komşularla tartışırken annesinin sert bakışını gören genç kız dilini kesip oturdu.
- Müdür ikinci kez uyarınca toplantıda boyuna söze karışan stajyer dilini kesti, not almaya döndü.
- Mahkemede avukatı kolunu dürtünce sanık dilini kesip oturdu, sorulara bir daha karışmadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Dili durmak, susmak ve dedikodu etmemektir. İki deyim susmayı paylaşır; ama dili durmak başkalarının arkasından konuşmamayı da anlatır. Dilini kesmenin tanımında ise yalnız susmak vardır, dedikodudan söz edilmez.
Ağzına kilit takmak hem susmak hem de susturmak anlamına gelir. İlki dilini kesmekle örtüşür. Öbür anlamda başka birini konuşturmamak söz konusudur; dilini kesmekte ise susan, cümlenin öznesi olan kişinin kendisidir.
Atasözüne göre susmak kabul etmek demektir. Dilini kesip oturan kişinin sessizliği de bu bakışla bir onay sayılabilir. Deyim yalnız konuşmanın bittiğini anlatır, atasözü o sessizliğe bir yorum ekler.