Anlamı
1) konuşamamak; 2) beklenmedik bir durum karşısında heyecanlanmak, hayranlık duymak:
'Kızları gördün, ağzın dilin tutuldu gayri.' -N. Cumalı.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir kişinin şaşkınlık, heyecan, korku veya hayranlık nedeniyle konuşamaz duruma gelmesini anlatır. Bazen fiziksel olarak söz çıkmaz, bazen de duygunun yoğunluğu yüzünden insan ne diyeceğini bilemez. Günlük hayatta beklenmedik olaylar, etkileyici anlar, korkutucu durumlar ya da insanı derinden etkileyen karşılaşmalar için sıkça kullanılır. Bir öğrencinin tahtaya kalkınca heyecandan dili tutulması, kötü haber alan birinin şoktan konuşamaması ya da güzel bir manzara karşısında söyleyecek söz bulamama bu deyimle anlatılabilir. Deyim, suskunluğun gerekçesini açıklamak zorunda kalmadan tek bir ifadeyle durumu özetler. Bu yüzden anlatımda hem pratik hem duygusal olarak güçlü bir karşılık sunar ve Türkçede çok yaygın biçimde kullanılırHem konuşma hem yazı dilinde rahatlıkla kullanılır.
Örnek Cümleler
- Herkes fark etti ki çoktan dili tutulmuş.
- Onu karşısında görünce dili tutulmuş gibi oldu.
- Müdür bu karardan sonra iyice dili tutuldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, korku kadar şaşkınlık, hayranlık ve yoğun heyecan için de kullanılır. Bu deyim doğrudan fiziksel bir gözleme dayanır.
Bazen gerçek suskunluğu, çoğu zaman ise mecazlı bir tutulup kalma hâlini anlatır. Günlük hayatta beklenmedik olaylar, etkileyici anlar, korkutucu durumlar ya da insanı derinden etkileyen karşılaşmalar için sıkça kullanılır.
Ağzı açık kalmak ve küçük dilini yutmak deyimleriyle yakın anlam taşır. Bu deyim, bir kişinin şaşkınlık, heyecan, korku veya hayranlık nedeniyle konuşamaz duruma gelmesini anlatır.