Deyim

Diliyle Tutulmak (yakalanmak) Ne Demek?

Anlamı

suçunu, kendi konuşması ile açığa vurmak.

Detaylı Açıklama

Diliyle tutulmak, kişinin suçunu kendi konuşmasıyla açığa vurmasıdır. Yakalanmak fiiliyle de kurulur: diliyle yakalanmak. Deyimde suçu ortaya çıkaran bir tanık ya da bir kanıt değil, suçlunun kendi sözüdür. Kişi bir ayrıntıyı ağzından kaçırır, çelişkili bir şey söyler ya da bilmemesi gereken bir şeyi bildiğini belli eder. Tutulmak ve yakalanmak edilgen fiillerdir; kişi yakalanmak istememiş, kendi sözü onu ele vermiştir. Suç bir hırsızlık, bir yalan, bir hile ya da bir aldatma olabilir. Söz bir sorguda, bir mahkemede, bir aile tartışmasında ya da bir iş yeri soruşturmasında geçebilir. Yakalayan kişi bir polis, bir hâkim, bir anne ya da bir patron olabilir. Deyim çocukça bir yalan için de, ağır bir suç için de kurulabilir.

Örnek Cümleler

  1. Kasadaki paradan haberi olmadığını söyleyen kasiyer, eksik tutarı kuruşu kuruşuna söyleyince diliyle tutuldu.
  2. O gece evden çıkmadığını iddia eden sanık, barda hangi masada oturduğunu söyleyince diliyle yakalandı.
  3. Kardeşinin pastasını yemediğini söyleyen çocuk, son dilimi balkonda yediğini ağzından kaçırınca diliyle tutuldu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Kendini ele vermek, yaptığı bir davranış ya da söylediği bir sözle kendi suçunu ortaya çıkarmaktır. Bu deyim davranışı da kapsar: bir kaçış, bir kızarma, bir telaş. Diliyle tutulmakta ise suçu açığa vuran yalnız kişinin konuşmasıdır.

Atasözü, gizli bir ayıbı olanların herhangi bir sözden alınarak kendilerini ele verdiklerini söyler. Burada açığa çıkış, başkasının sözüne gösterilen tepkiden doğar. Diliyle tutulan kişi ise kendi söylediği sözle yakalanır.

Atasözü, söylenen söz yalansa durumun çok geçmeden anlaşılacağını bildirir. Yalanın ortaya çıkışı bazen yalancının kendi ağzından olur; o zaman kişi diliyle tutulmuş olur. Atasözü sonucu, deyim o sonuca götüren yolu anlatır.