Anlamı
gizli bir ayıbı olanlar herhangi bir sözden alınarak kendilerini ele verirler.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, içinde gizli bir kusur, suç, ayıp ya da huzursuzluk taşıyan kişilerin, ortada kendilerine yönelik açık bir söz olmasa bile alınarak kendilerini ele verdiklerini anlatır. Halk dilindeki sert ve alaycı söyleyişiyle dikkat çeken bu söz, suçluluk duygusunun insanı gereksiz savunmaya ittiğini vurgular. Günlük hayatta ima karşısında aşırı tepki veren, konuşma kendisiyle ilgili değilken üstüne alınan ya da telaşıyla dikkat çeken kişiler için kullanılır. Atasözü, insan psikolojisine dair ince bir gözlem taşır. Çünkü gerçekten gizleyecek şeyi olan kişi, çoğu zaman sessiz kalamaz; kendini savunma biçimi bile şüphe uyandırır. Söz, başkasının açığa çıkarmasından önce kişinin kendi telaşıyla açığa düşmesini anlatır. Kimi zaman mizahi, kimi zaman sert bir tonda söylenir. En küçük ima karşısında irkilen kişi, çoğu zaman içinde sakladığı şeyin ağırlığını dışarı vurur.
Örnek Cümleler
- Kimsenin adını anmadık ama hemen alındı; işkilli büzük dingilder.
- Suçsuz olsa bu kadar telaş etmezdi, işkilli büzük dingilder.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Suçluluk, tedirginlik ve gizli kusuru olan kişinin üstüne alınarak kendini ele vermesi durumunu anlatır. Zamanla, üstüne alınarak kendini ele veren kişileri anlatan yerleşik bir atasözü gibi kullanılmaya başlamıştır.
Ortada net bir suçlama yokken telaşlanan, gereksiz savunma yapan ve kendini ele veren kişilere söylenir.
Evet, halk söyleyişindeki kaba ve ritmik yapısı nedeniyle alaycı ve mizahi bir etki de taşır.