Anlamı
kadın istek göstermezse, yüz vermezse erkek onun peşine düşmez.
Detaylı Açıklama
Dişi yalanmazsa erkek dolanmaz atasözünün sözlükteki açıklaması bir koşula dayanır: istek göstermeyen, yüz vermeyen kadının peşine erkek düşmez. Söz dört sözcükten oluşur ve iki yarısı kafiyelidir: yalanmazsa ile dolanmaz. Birinci yarı koşulu, ikinci yarı sonucu bildirir. Koşulun öznesi dişi, sonucun öznesi erkektir. Sözlük dişi sözcüğünü kadın diye karşılar. Koşul iki şeyi kapsar: istek göstermek ve yüz vermek. Söz, karşılık bulmayan bir yakınlaşma isteğinin kendiliğinden söndüğü anlatılırken kurulabilir. Bir mahalle sohbetinde, bir düğün hazırlığında ya da bir aile büyüğünün anlattığı eski bir hikâyede geçebilir. Atasözü kısa yapısıyla kolay akılda kalır. Sözlük bu yargının her durumda doğru olup olmadığı üzerine bir şey söylemez; yalnız anlamını verir.
Örnek Cümleler
- Selin her davetini kibarca geri çevirince Burak çiçek göndermeyi de bıraktı; dişi yalanmazsa erkek dolanmaz.
- Apartmandaki genç, kızımın kapıda kendisine yüz vermediğini görünce bir daha kapımızı çalmadı; dişi yalanmazsa erkek dolanmaz.
- Görücü gittikleri evde kız kahveyi bile getirmeyince oğlan o kapıya bir daha gitmek istemedi; dişi yalanmazsa erkek dolanmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Sözlük bu fiilleri ayrıca açıklamaz; anlamı bütün söze verir. Açıklamaya göre yalanmamak kadının istek göstermemesini, yüz vermemesini karşılar; dolanmamak ise erkeğin ona yaklaşmamasını. İki fiil kafiyelidir ve sözü kısa tutar.
Yüz bulmak, ilgi ve yakınlık görmektir. Atasözündeki erkek yaklaşmak için bu ilgiyi bekler; kadın yüz vermezse yüz bulamaz. Deyim ilginin görülmesini anlatır, atasözü ilgi görülmediğinde ne olacağını söyler.
Peşine düşmek sözlükte birinin arkasından gitmek, onu izlemek ve bir isteğin gerçekleşmesini sağlamaya çalışmaktır. Atasözünün sözlükteki açıklaması bu deyimle biter. Burada iki anlam iç içe geçer: erkek hem kadının ardından gider hem de isteğine ulaşmaya çalışır.