Anlamı
1) çok büyük güçlüklere, sıkıntılara katlanmak:
'Türk milleti İstiklal Savaşı'nda varlığını dişini tırnağına takarak göstermişti.' -A. Erhat. 2) bütün gücünü kullanmak.
Detaylı Açıklama
Dişini tırnağına takmak, çok büyük güçlüklere katlanmak, bütün gücünü kullanmak, neredeyse bedeninin son sınırına kadar emek vermek anlamında kullanılan güçlü bir deyimdir. Diş ve tırnak, insanın en temel mücadele araçları gibi düşünülür; onları takmak da bütün varlığıyla uğraşmaya işaret eder. Bu yüzden deyimde yalnız sabır değil, aynı zamanda çetin bir mücadele ve sonuna kadar direnme vardır. Savaş, yoksulluk, ağır çalışma, aile geçimi ya da hayat kurma çabası için çok uygun bir ifadedir. Gündelik Türkçede emek ve fedakârlık anlatımının en çarpıcı örneklerinden biridir. Zorluğun büyüklüğünü, insanın kendini son damlasına kadar kullanmasıyla gösterir. Bu yönüyle deyim, yalnız sözcük anlamını değil, kişinin içinde bulunduğu baskıyı, direnci ya da ilişki içindeki konumunu da açıkça hissettirir.
Örnek Cümleler
- Bu büyük fabrikayı yıllarca dişini tırnağına takarak kendi elleriyle kurdu.
- Ailesini ayakta tutup geçindirmek için yıllarca büyük bir sabırla dişini tırnağına taktı.
- Takım o kritik maçı kazanmak için sahada sonuna kadar dişini tırnağına taktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kişi yalnız çalışmıyor, adeta bütün bedensel ve ruhsal gücünü ortaya koyuyor gibi anlatılıyor. İfade, son sınırda mücadele duygusu taşır. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.
Yoksulluktan çıkma, aileyi ayakta tutma, iş kurma, spor mücadelesi, savaş ve yoğun emek gerektiren başarı hikâyelerinde daha çok yer bulur. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.
Dişini sıkmak daha çok sabırla dayanmayı anlatır. Dişini tırnağına takmak ise aktif, yorucu ve bütün gücü kullanan mücadeleyi öne çıkarır. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.