Anlamı
başkasının gücü karşısında boyun eğmek zorunda kalacağını anlayamamış kimse, kendi gücünün herkese boyun eğdireceğini sanır.
Detaylı Açıklama
El yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır atasözü, kendi gücünü gözünde büyüten birini anlatır. Tanıma göre böyle biri, başkasının gücü karşısında boyun eğmek zorunda kalabileceğini anlayamamıştır ve kendi gücünün herkese boyun eğdireceğini sanır. Görüntü bir kavgadan gelir: başkasından hiç yumruk yememiş olan, kendi yumruğunu değirmen taşı kadar ağır sanır. Değirmen taşı, ezen, öğüten büyük bir ağırlığı düşündürür. Görüntüdeki yenmemiş yumruk bir benzetmedir; tanım kişinin geçmişinden söz etmez, yalnız yanılgısını anlatır. Kişi bir mahalle kabadayısı, kendine fazla güvenen bir sporcu ya da küçük bir yerin güçlüsü olabilir. Atasözü böyle birinin ilk yenilgisinden önce bir uyarı, sonra bir yorum olarak söylenebilir.
Örnek Cümleler
- Mahallede herkese kafa tutan delikanlı, askerde kendinden güçlülerle karşılaşınca sesini kesti; el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır.
- İlçede hiç yenilmeyen satranççı, il turnuvasında ilk turda elenince kibrini bıraktı; el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır.
- Kendini yenilmez sanan kasabanın tek tüccarı, şehirden gelen büyük marketle rekabete girince ayakta kalamadı; el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İki söz anlamca birdir; yalnız kişinin kendi yumruğunu neye benzettiği değişir. Değirmen taşı ezen bir ağırlığı, armut ise elde tutulan bir meyveyi düşündürür. İki görüntü de yumruğun abartılmasını anlatır.
Dize gelmek, baş eğmek, boyun eğmektir. Kendi yumruğunu değirmen taşı sanan, bir gün daha güçlü biri karşısında diz çökebileceğini hesaba katmaz. Deyim bu teslimiyetin kendisini, atasözü ondan önceki yanılgıyı anlatır.
Bu atasözü, bilgili kişilerin bulunmadığı yerde cahil kişinin bilgiçlik tasladığını söyler. İki sözde de kişi kendini olduğundan büyük görür. Tepecik atasözü bunu bilgililerin bulunmadığı bir yere bağlar; yumruk atasözü ise kişinin bir gün boyun eğmek zorunda kalabileceğini kavrayamamasına. Biri bilgide, öteki güçte bir yanılgıyı anlatır.