Deyim

Doğru Durmak Ne Demek?

Anlamı

1) dik durmak; 2) uslu durmak.

Detaylı Açıklama

Doğru durmak sözlükte iki anlamla yer alır. Birincisi dik durmaktır: kişi eğilmeden, kamburunu çıkarmadan durur. İkincisi uslu durmaktır: kişi yaramazlık etmez. Birinci anlam bedenin duruşuyla, ikinci anlam davranışla ilgilidir. Birinci anlamda özne bir öğrenci, bir asker, bir hasta ya da bir direk olabilir. İkinci anlamda özne bir çocuk ya da yaramazlık yapabilecek biri olabilir. Kalıp emir olarak da kurulur ve iki anlamda da bir uyarı taşır: doğru dur! Bir duruş düzeltiliyorsa birinci, bir yaramazlık kesiliyorsa ikinci anlam öne çıkar. Söz bir tören alanında, bir fotoğraf çekiminde, bir sınıfta ya da bir misafirlikte geçebilir. Uslu oturmak anlamındaki doğru oturmak, bu kalıbın ikinci anlamına yakındır. Duruşun ne kadar sürdüğünü kalıp bildirmez.

Örnek Cümleler

  1. Bayrak töreninde öğretmen, kamburunu çıkaran öğrencilere doğru durmalarını işaret etti.
  2. Yaşlı adam, bastonunu bırakıp duvara yaslanmadan doğru durmaya çalıştı ama ancak yarım dakika dayanabildi.
  3. Misafirlikte doğru durursa dönüşte dondurma alınacağını öğrenen Efe, akşam boyunca hiçbir şeye dokunmadı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Mum gibinin sözlükte dört anlamı vardır; birincisi dosdoğru, dimdik, ikincisi uslu, kıpırtısızdır. Doğru durmanın iki anlamı bu ikisine karşılık gelir. Mum gibi bir niteleme sözüdür, doğru durmak ise bir fiil kalıbıdır.

Uslu durmak, yaramazlık etmemektir. Doğru durmanın ikinci anlamı doğrudan uslu durmak diye açıklanır. Kalıp ayrıca bedenin dik duruşunu da karşılar; bu karşılık uslu durmakta bulunmaz, orada yalnız davranış anlatılır.

Doğru oturmak, sözlükte uslu oturmaktır. Bu, doğru durmanın ikinci anlamına yakındır; ikisinde de yaramazlık edilmez. Doğru oturmanın tanımında ise dik duruşa karşılık gelen bir anlam yer almaz.