Anlamı
birçok kimsenin tek yardımcısı, tek dayanağı:
'Dokuz körün bir değneği, işte bir kızımız var.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Dokuz körün bir değneği sözü, birçok kişinin elindeki tek imkânı, tek desteği ya da ortak dayanağı anlatmak için kullanılır. Buradaki vurgu, hem yetersizlik hem de aşırı yüklenme üzerinedir; çünkü tek bir değnek bir kişiye bile zor yeterken, dokuz körün buna muhtaç olması büyük bir sıkışıklık hissi doğurur. Bu yüzden söz, ortak kullanılan ama herkese yetmeyen kaynaklar için çok etkili bir benzetme kurar. Bazen bir tek gelir kapısı, bazen tek bir akıllı insan, bazen de ailedeki bir kişinin yüklenmek zorunda kaldığı sorumluluk için söylenir. İçinde hafif alay, hafif acıma ve gerçekçi gözlem vardır. Kısacası bu deyim, çok kişinin bütün umudunu tek bir dayanağa bağladığı kırılgan durumları anlatır.
Örnek Cümleler
- Bu küçük dükkân evin dokuz körün bir değneği gibi tek gelir kapısı oldu.
- Ailede herkes ağabeye bakıyor; çocuk resmen dokuz körün bir değneği hâline geldi.
- Tek traktör köyün dokuz körün bir değneği gibi elden ele dolaşıyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü çok sayıda muhtaç kişi için tek bir destek vardır. Bu dengesizlik, dayanağın ne kadar yetersiz olduğunu hemen hissettirir. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.
Hayır. Tek bir insan, tek bir bilgi kaynağı ya da tek bir destek unsuru için de söylenebilir. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.
Çünkü durum hem gerçekten zordur hem de abartılı görüntüsüyle dikkat çeker. Bu da ifadeye hem acıklı hem hafif iğneleyici bir tat verir. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.