Deyim

Dokuz Körün bir Değneği Ne Demek?

Anlamı

birçok kimsenin tek yardımcısı, tek dayanağı:
'Dokuz körün bir değneği, işte bir kızımız var.' -R. N. Güntekin.

Detaylı Açıklama

Dokuz körün bir değneği, birçok kimsenin tek yardımcısı, tek dayanağı olan kişiyi ya da şeyi anlatır. Tanım bir çokluk ile bir teklik kurar: birçok kişi ve onların tek dayanağı. Tek sözü dayanağın yerine konacak bir başkası olmadığını gösterir. Dayanak bir evlat, bir kardeş, bir gelir kaynağı, bir tarla ya da bir dükkân olabilir. Dayananlar bir aile, bir köy ya da bir ekip olabilir. Söz bir ad gibi kullanılır ve bir kişiyi tanıtmak için kurulabilir: işte bizim dokuz körün bir değneği. Tanım dayanağın bu yükü nasıl taşıdığını söylemez. Kalıp bir şükran, bir yakınma ya da bir kaygı içinde geçebilir. Kalıp bir köy evinde, bir çiftlikte ya da bir aile sofrasında duyulabilir.

Örnek Cümleler

  1. Babası felç geçirdikten sonra dükkânı tek başına çeviren Ahmet, beş kişilik ailenin dokuz körün bir değneği oldu.
  2. Köyün tek kuyusu kurursa herkes yaz ortasında susuz kalır; o kuyu köy için dokuz körün bir değneğidir.
  3. Bütün torunlarını okutan yaşlı adamın emekli maaşı, evde dokuz körün bir değneğiydi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Bir kız evlattır: Dokuz körün bir değneği, işte bir kızımız var. Konuşan, ailenin dayandığı tek kişinin bu kız olduğunu söyler. Önce söz kurulur, sonra onun kimi karşıladığı söylenir.

Kapı gibinin ikinci anlamı, dayanak noktası güçlü, sağlam olandır. Dokuz körün bir değneği de bir dayanağı anlatır, ama onu birçok kişinin tek dayanağı diye tanımlar. Biri dayanağın sağlamlığına, öteki ona dayananların çokluğuna bakar.

Atasözü, çok çocuğu olan babanın, her çocuk bakımı ötekinden beklediği için sıkıntıda kaldığını söyler. Dokuz körün bir değneği de birçok kişiye tek başına dayanak olan birini anlatır. Atasözünde dayanak olan baba sonunda bakımsız kalır; deyim ise dayanağın kendisini adlandırır.