Deyim

Dolanıp Durmak Ne Demek?

Anlamı

sürekli olarak aynı yerde gezinmek:
'Dolap beygirinin en büyük şansı gözlerinin bağlı olmasıdır; böylece aynı çember içinde dolanıp durduğunun farkında olmaz.' -A. Ümit.

Detaylı Açıklama

Dolanıp durmak, sürekli olarak aynı yerde gezinmek anlamındadır. Tanımda iki öge vardır: süreklilik ve yerin aynı kalması. Durmak fiili zarf-fiilden sonra gelerek eylemin sürüp gittiğini anlatır. Gezinen bir kişi, bir hayvan ya da bir araç olabilir. Yer bir oda, bir avlu, bir sokak ya da bir çember olabilir. Tanım gezinmenin sebebini söylemez; bir bekleyiş, bir kaygı, bir arayış ya da bir zorunluluk olabilir. Kalıp yer bildiren bir sözle kurulabilir: odada dolanıp durmak, kapının önünde dolanıp durmak. Gezinmenin bir yere varıp varmadığını tanım söylemez. Kalıp bir kaygı sahnesini, bir bekleyişi ya da bir hayvanın döngüsünü anlatabilir. Gezinen kişi kendi durumunu da bu kalıpla dile getirebilir: bütün gün evde dolanıp durdum.

Örnek Cümleler

  1. Sonucu bekleyen genç adam, hastanenin bahçesinde bir saat boyunca dolanıp durdu.
  2. Kafesteki yaşlı aslan, ziyaretçiler gidince parmaklıkların önünde saatlerce dolanıp durdu.
  3. Sis yüzünden inemeyen uçak, havalimanının üzerinde yarım saat dolanıp durdu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Dolap beygiri dolanıp durur: Dolap beygirinin en büyük şansı gözlerinin bağlı olmasıdır; böylece aynı çember içinde dolanıp durduğunun farkında olmaz. Aynı çember sözü yerin değişmediğini gösterir. Yazar, gözleri bağlı hayvanın bu döngüyü fark etmemesini şans sayar.

Bir aşağı bir yukarı, amaçsız olarak gidip gelmeyi anlatan bir sözdür. Dolanıp duran kişi de aynı yerde gezinir; tanım ise amacı anmaz. Biri gidip gelmenin amaçsızlığını, öteki gezinmenin sürekliliğini ve yerin aynı kalmasını öne çıkarır.

Dolap beygiri gibi dönüp durmanın tanımı işe bakar: kişi dar bir çevrede hep aynı şeyi yapar. Dolanıp durmakta ise yalnız aynı yerde gezinmek vardır. Tanıkta dolap beygiri dolanıp durur; benzetmeli kalıp ise bu görüntüyü insanın işine taşır.