Deyim

Dolap Çevirmek (döndürmek) Ne Demek?

Anlamı

hile ve dalavere ile iş yapmak:
'İleride işler yapmaya, dolaplar çevirmeye başlarsa kendi de bundan istifade edecekti.' -E. E. Talu.

Detaylı Açıklama

Dolap çevirmek, hile ve dalavere ile iş yapmak anlamındadır. Kalıbın döndürmek fiiliyle kurulan bir biçimi de vardır: dolap döndürmek. Tanım iki sözü yan yana koyar: hile ve dalavere. İş görülür ama doğru yoldan değil; kişi başkalarını yanıltarak ya da kurduğu bir düzenle sonuca varmaya çalışır. İşin konusu bir ihale, bir miras, bir alışveriş ya da bir seçim olabilir. Dolap sözcüğü çoğul da kullanılabilir: dolaplar çevirmek. Deyimin öznesi hileyi kuran kişidir; bu kişi tek başına da olabilir, birkaç ortakla birlikte de. Sözlük kimin zarar gördüğünü belirtmez. Kalıp bir suçlamada, bir dedikoduda ya da bir gazete haberinde geçebilir. Olumsuz emirle bir uyarıya da dönüşür: bana dolap çevirme. Dolabın sonunda açığa çıkıp çıkmadığını tanım söylemez.

Örnek Cümleler

  1. Belediye ihalesini kendi firmasına almak için sahte teklifler hazırlatan müteahhit, aylarca dolap çevirmişti.
  2. Babasının vasiyetini değiştirmek için noterde tanıdık arayan büyük oğul, kardeşlerinin arkasından dolap döndürüyordu.
  3. Kooperatif seçiminde oy pusulalarını önceden işaretleyen iki üye, dolap çevirirken yakalandı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Çoğul nesneyle kullanılır: İleride işler yapmaya, dolaplar çevirmeye başlarsa kendi de bundan istifade edecekti. Cümle dolap çevirmenin henüz başlamadığını, ileride olabileceğini anlatır; başlarsa sözü bunu bir koşula bağlar. İstifade etmek sözü, böyle bir işten yarar umulduğunu gösterir.

Fent çevirmek sözlükte düzen, hile yapmak diye açıklanır. Dolap çevirmenin tanımında hileye dalavere eklenir ve ikisi bir iş yapmaya bağlanır. İki deyim aynı fiili ve aynı alanı paylaşır; anlamca birbirine çok yakındır.

Atasözü, işini hile ile yürüten kimsenin sonunda yakayı ele verdiğini söyler. Dolap çeviren kişi de işini hileyle yürütür. Deyim hileli işin kendisini adlandırır; atasözü bu işin sonunu bir yargıyla bildirir.