Anlamı
entrika ile amacına ermeye çalışmak, dolap çevirmek:
'Küçük entrikalar çevirmek onları mutlu kılıyorsa ne yapabilirdim?' -A. Ümit.
Detaylı Açıklama
Entrika çevirmek, entrika ile amacına ermeye çalışmak, dolap çevirmek anlamındadır. Entrika, bir amaca ulaşmak için gizlice kurulan düzen, oyundur. Çevirmek fiili bu düzeni yürütmeyi, bir çarkı döndürür gibi işletmeyi anlatır; aynı fiil dolap çevirmek kalıbında da geçer. Tanımdaki çalışmak sözü, sonucun güvence altında olmadığını gösterir: entrika başarıya ulaşabilir de, ortaya çıkabilir de. Entrikayı çeviren bir kişi ya da bir grup olabilir; bir iş yeri, bir dernek, bir komşuluk ya da bir aile entrikanın sahnesi olabilir. Amaç bir makam, bir miras, bir ihale ya da bir rakibi gözden düşürmek olabilir. Entrika çeviren kişi açıkça karşı çıkmak yerine perde arkasından iş görür. Kalıp bir suçlamayı ya da bir uyarıyı dile getirir.
Örnek Cümleler
- Müdür yardımcısı, şefin yerine geçmek için aylarca entrika çevirip onu yönetim kuruluna kötü gösterdi.
- Mirasın tamamını almak isteyen yeğen, yaşlı teyzesini öteki akrabalara küstürmek için entrika çeviriyordu.
- İhaleyi kazanamayacağını anlayan firma, rakibinin belgelerini geciktirmek için belediyede entrika çevirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Küçük entrikalar çevirmek onları mutlu kılıyorsa ne yapabilirdim? Konuşan, başkalarının çevirdiği küçük entrikaları önleyemeyeceğini düşünür ve bir kabullenişle söz eder. Küçük sıfatı entrikaların ölçeğini niteler.
Dolap çevirmek, hile ve dalavere ile iş yapmaktır ve kalıbın tanımında eş anlamlı olarak verilir. İki söyleyişte de çevirmek fiili geçer. Dolap çevirmek hilenin yolunu öne çıkarır; entrika çevirmek ise hileyi bir amaca bağlar: kişi bir makama, bir mala ya da bir üstünlüğe ulaşmaya çalışır.
Atasözüne göre işini hile ile yürüten kimse sonunda yakayı ele verir. Zeyrek, yani uyanık kuş bile bir gün yakalanır. Entrika çeviren kişi de amacına ulaşmadan ortaya çıkabilir. Atasözü hilenin sonunu öngörür, kalıp ise oyunun sürdüğü anı anlatır.