Anlamı
asla bırakılmayacak, vazgeçilmeyecek bir durumda olmak:
'Artık ok yaydan çıkmış sayılırdı, dönüşü olmayan bir yola girdikleri kesindi.' -O. Aysu.
Detaylı Açıklama
Dönüşü olmayan yola girmek, asla bırakılmayacak, vazgeçilmeyecek bir durumda olmak anlamındadır. Tanımın iki fiili, bırakılmamak ve vazgeçilmemek, aynı kararlılığı iki yönden anlatır; asla sözü bu durumun kesinliğini gösterir. Durum bir karar, bir dava, bir evlilik, bir göç ya da bir mücadele olabilir. Deyimin öznesi o duruma giren kişi ya da topluluktur. Girmek fiili bir yolun başlangıcını anlatır; kişi artık o yolun içindedir. Dönüşü olmayan sözü geri dönme imkânının kalmadığını bildirir. Kalıp bir tarih anlatısında, bir siyasi değerlendirmede ya da bir göç öyküsünde kurulabilir. Tanım bu yola girmenin iyi mi kötü mü sonuçlandığını söylemez. Söz belirtisiz biçimde de kurulabilir: dönüşü olmayan bir yola girdiler.
Örnek Cümleler
- Evini satıp bütün birikimini köyde kurduğu zeytinliğe yatıran aile, dönüşü olmayan bir yola girmişti.
- İstifasını verip kendi şirketini kuran mühendis, dönüşü olmayan bir yola girdiğini biliyordu.
- Arkasındaki köprüyü havaya uçuran birlik, geri çekilme imkânını ortadan kaldırarak dönüşü olmayan yola girdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir başka kalıpla birlikte anlatılır: Artık ok yaydan çıkmış sayılırdı, dönüşü olmayan bir yola girdikleri kesindi. Ok yaydan çıkmak, geri dönülemeyecek bir iş yapmaktır; yazar iki kalıbı art arda dizer. Kesindi sözü konuşanın bu durumdan kuşku duymadığını gösterir.
Atasözü, iyi düşünmeden yapılan işlerden pişman olup geri dönmek istense de iş işten geçtiğini söyler. Dönüşü olmayan yola giren kişi de artık o durumu bırakamaz. Atasözü pişmanlığı ve geç kalmışlığı anlatır; deyimin tanımında pişmanlık yoktur.
Atasözü, gönlün sevdiğinden asla vazgeçmediğini söyler. Dönüşü olmayan yolun tanımında da asla vazgeçilmeyecek bir durum vardır. Atasözü bu kararlılığı sevgiye bağlar; deyim her türlü kararı, davayı ya da mücadeleyi anlatabilir.