Deyim

Dört bir Taraf (yan) Ne Demek?

Anlamı

her yan, bütün çevre:
'Oğulları babasını iyileştirmek için dört bir yana koşuşurdu.' -A. İlhan.

Detaylı Açıklama

Dört bir taraf, her yanı, bütün çevreyi anlatan bir sözdür. Taraf yerine yan sözcüğüyle de kurulur: dört bir yan. Kalıp yönelme, bulunma ve ayrılma ekleriyle kullanılabilir: dört bir yana koşmak, dört bir tarafta aramak, dört bir yandan gelmek. Tanım bir yer sınırı koymaz; çevre bir oda, bir şehir ya da bütün bir ülke olabilir. Dört sayısı burada bir sayım değildir; tanım onu her yan diye açıklar. Kalıp bir arayışı, bir yayılmayı ya da bir kuşatılmayı anlatırken kurulabilir. Konuşan bu sözle bir şeyin her yöne ulaştığını ya da her yönden geldiğini bildirir. Söz bir kayıp ilanında, bir savaş haberinde ve bir bayram hazırlığında kurulabilir. İyelik ekiyle de kurulur: evin dört bir yanı, şehrin dört bir tarafı.

Örnek Cümleler

  1. Kaybolan çocuğu bulmak için köylüler fenerlerle dört bir yana dağıldı.
  2. Yangın haberi duyulunca kasabanın dört bir tarafından itfaiye araçları geldi.
  3. Bayram sabahı evin dört bir yanı lavanta ve sabun kokuyordu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Oğullar koşuşur: Oğulları babasını iyileştirmek için dört bir yana koşuşurdu. Cümlede kalıp yönelme ekini alır ve yan sözcüğüyle gelir. Koşuşmanın amacı da açıkça yazılıdır: hasta babanın iyileşmesi.

Yedi iklim dört bucak sözlükte her yer diye açıklanır. Dört bir tarafın tanımı ise bir çevreye bağlıdır. Biri yeri hiç sınırlamadan anar, öteki bir yerin ya da bir kişinin çevresine bakar; iki kalıp da dört sayısını taşır.

Atasözü, bir kötünün zararının yalnız yakın çevresine değil, daha geniş çevrelere de dokunduğunu söyler. Dört bir taraf da bir şeyin her yana ulaşmasını anlatırken kurulabilir: zararı dört bir yana yayıldı. Atasözü bu yayılmayı bir yargıyla bildirir; deyim yalnız yönünü adlandırır.