Anlamı
çaresiz ve umutsuz kalmak.
Detaylı Açıklama
Dört yanı deniz kesilmek, çaresiz ve umutsuz kalmaktır. Tanımda iki durum birlikte anılır: çare bulunamaz ve umut da kalmaz. Kesilmek fiili bir duruma dönüşmeyi anlatır; aynı yapı put kesilmek kalıbında da görülür. Çaresizliğin sebebi bir borç, bir hastalık, bir yalnızlık ya da bir felaket olabilir. Kalıbın öznesi dört yanıdır; çaresiz kalan kişi tamlayanla anılır ve iyelik eki ona göre değişir. Konuşan kendi durumunu da bu sözle anlatabilir: dört yanım deniz kesildi. Kalıp bir dertleşmede, bir roman sahnesinde ya da bir iflas anlatısında geçebilir. Tanım bu durumun sürüp sürmediğini söylemez; kişi sonradan bir yol bulabilir de. Çevredeki insanlar bu kişiye yardım etmeye çalışabilir; kalıp onların tutumunu anlatmaz.
Örnek Cümleler
- Fabrikası kapanıp evi de icraya düşünce Mehmet Bey'in dört yanı deniz kesildi.
- Yabancı bir şehirde cüzdanını ve pasaportunu çaldıran genç kızın dört yanı deniz kesilmişti.
- Doktorlar umut vermeyince hasta annesinin başında bekleyen Hasan'ın dört yanı deniz kesildi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Eli koynunda kalmak, sözlükte çaresiz kalmak diye açıklanır. Dört yanı deniz kesilmenin tanımında çaresizliğe umutsuzluk da eklenir. İki kalıp çaresizlikte buluşur; biri buna umudun yitişini de katar.
Sözlük bu görüntüyü ayrıca açıklamaz. Her yanı denizle çevrili bir yerde bulunan kişi karadan bir yol bulamaz; görüntü çıkar yolun kalmayışına uyar. Tanım ise yalnız çaresiz ve umutsuz kalmak der.
Atasözü, ölüm dışında çaresiz gibi görünen her güç işin bir çıkar yolu olduğunu söyler. Dört yanı deniz kesilen kişi ise o anda çaresiz ve umutsuzdur. Atasözü bu duygunun karşısına bir umut koyar; ikisi aynı durumu iki ayrı yandan anlatır, bu yüzden çelişmez.