Anlamı
dörtnal koşturmaya başlamak: Atı dörtnala kaldırdı.
Detaylı Açıklama
Dörtnala kaldırmak, bir hayvanı dörtnal koşturmaya başlamaktır. Sözlük kalıbı bir örnekle verir: Atı dörtnala kaldırdı. Deyimin öznesi hayvanı koşturan kişidir, yani binici ya da arabacı; koşan hayvan belirtme ekiyle gelir: atı dörtnala kaldırmak. Tanımdaki başlamak sözü, kalıbın koşunun başladığı anı anlattığını gösterir. Dörtnal sözcüğünü sözlük bu maddede ayrıca açıklamaz. Koşturan kişi bir süvari, bir çoban, bir haberci ya da bir yarış binicisi olabilir. Söz bir süvari hücumunu, bir hipodromdaki koşuyu ya da bir kaçışı anlatırken kurulabilir. Kaldırmak fiili ettirgen bir anlam taşır; kişi hayvanı bu hızlı koşuya geçirir. Hayvanın neden koşturulduğunu tanım söylemez; bir kaçış, bir yarış ya da bir acele olabilir.
Örnek Cümleler
- Haberi kasabaya yetiştirmek isteyen çoban atını dörtnala kaldırdı ve tozu dumana kattı.
- Start verilince jokey kısrağı dörtnala kaldırdı, ilk virajda öne geçti.
- Köyün girişinde kurtları gören süvari, atını dörtnala kaldırıp sürüye doğru sürdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Dörtnala kalkmak, dörtnal koşmaktır; öznesi koşan hayvandır. Dörtnala kaldırmakta ise özne hayvanı koşturan kişidir ve tanım koşunun başlamasını anlatır. Biri atın kendi koşusunu, öteki binicinin atı bu koşuya geçirmesini adlandırır.
Toz koparmak, sözlükte toz kaldırmak diye açıklanır. Dörtnala kaldırılan bir at, kuru bir toprak yolda arkasında toz koparabilir. Biri hızlı koşunun ardında kalan izi, öteki o koşunun başlatılmasını anlatır.
Atasözü, atın yürüyüşünün binicisinin yönetimine bağlı olduğunu, bir işin gidişinin de iş başındakinin bilgisine ve çabasına bağlı olduğunu söyler. Dörtnala kaldırmakta da atı koşturan binicidir. Atasözü bu yönetimi bir öğüt olarak genelleştirir; deyim binicinin atı hızlı koşuya geçirmesini anlatır.