Anlamı
dörtnal koşturmaya başlamak: Atı dörtnala kaldırdı.
Detaylı Açıklama
Dörtnala kaldırmak, bir atı ya da bineği birden hızlandırıp dörtnal koşturmaya başlatmak anlamında kullanılan bir deyimdir. Dörtnal, atın en hızlı ve coşkulu koşu biçimlerinden biri olduğu için sözün içinde ani hızlanma, kararlılık ve atılım duygusu vardır. Temel anlamı binicilikle ilgilidir; ancak mecazen bir işi çok hızlandırmak, bir süreci bir anda şiddetlendirmek için de kullanılabilir. Bu yüzden söz, hem hareket hem enerji hem de kontrolle bağlantılıdır. Bazen kararlılığı, bazen aceleyi, bazen de sert bir girişimi hissettirir. Kısacası dörtnala kaldırmak, sakin gidişi bırakıp bir işi ya da hareketi en hızlı temposuna taşımayı anlatan, canlı ve hareketli bir deyimdir. Bu nedenle deyim, bir anda yükselen hızın ve baskın girişimin yarattığı sert geçişi etkili biçimde anlatır.
Örnek Cümleler
- Tehlikeyi görünce atı birden dörtnala kaldırmak zorunda o anda kaldı.
- Komutan işaret verince bütün birlik adeta işi dörtnala kaldırmak ister gibi ilerledi.
- O haberi alınca hazırlıkları dörtnala kaldırmak gerektiğini açıkça hemen söyledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ani hızlanma ve güçlü ivme öne çıkar. Sakin gidiş bırakılır, hareket en yüksek tempoya taşınır. Bu yüzden deyim, hızın patladığı anları çok iyi karşılar.
Atın hızlanması benzetmesi, işlerin ya da olayların birden temposunun artmasına aktarılır. Böylece mecaz anlam kazanır. Görüntü somut olduğu için mecazı da kolayca kurulur.
Çünkü dörtnal koşan at görüntüsü çok belirgindir. Okuyan ya da duyan kişi sahneyi zihninde kolayca canlandırır. Bu görsellik deyimin enerjisini yükseltir.