Anlamı
yatağa düşmek.
Detaylı Açıklama
Döşeğe düşmek, sözlükte yatağa düşmek kalıbına gönderilir. Yatağa düşmek ise yataktan kalkamayacak kadar hasta olmak diye açıklanır; bu anlam gönderme yoluyla döşeğe düşmeye de geçer. Tanımın merkezinde hastalığın ağırlığı vardır: kişi yataktan kalkamayacak durumdadır. Hastalık bir ateş, bir yaşlılık hastalığı, bir salgın ya da uzun süren bir yorgunluğun ardından gelen bir rahatsızlık olabilir; tanım türünü söylemez. Deyimin öznesi hastalanan kişidir. Düşüşün ne zaman olduğu cümlede belirtilebilir: kış başında döşeğe düştü. Söz bir köy anlatısında, bir aile mektubunda ya da bir hastalık haberinde geçebilir. Hastalığın ne zaman geçeceğini ve nasıl sonuçlanacağını tanım belirtmez. Kalıbın öznesi bir kişi olabileceği gibi bütün bir aile de olabilir.
Örnek Cümleler
- Kış başında zatürreye yakalanan dedem döşeğe düştü, bahara kadar odasından çıkamadı.
- Bütün yaz tarlada çalışan Hatice Kadın, harmandan sonra ağır bir ateşle döşeğe düştü.
- Grip salgınında evin bütün çocukları birer birer döşeğe düştü, anneleri gece gündüz başlarında bekledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Anlamca fark yoktur; sözlük döşeğe düşmeyi doğrudan yatağa düşmeye gönderir ve anlamı o maddeden alır. Ayrılık yalnız sözcüktedir: birinde yatak, ötekinde döşek kullanılır; ikisi de uyunan yeri anlatır.
Kafayı vurmanın birinci anlamı hastalanıp yatağa düşmektir; ikinci anlamı ise uyumak için yatmaktır. Döşeğe düşmek yalnız hastalıkla ilgilidir. Hastalanan dedeyi anlatırken iki söz birlikte kurulabilir; uyumak için yatan birine ise yalnız kafayı vurmak uyar.
Atasözü, hastalığın birden ve çok zorlu geldiğini ama yavaş yavaş iyileştiğini söyler. Döşeğe düşen kişi de hastalığın ağırlığıyla yataktan kalkamaz. Atasözü hastalığın gelişini ve gidişini birlikte anlatır; deyim kişinin hastalık sırasındaki durumunu adlandırır.