Deyim

Dostlar Başına Ne Demek?

Anlamı

bir şeyi dostları için de dilemek amacıyla kullanılan bir iyi dilek sözü:
'Doğrusu böyle bir düğün dostlar başınaydı. Arkadaşları arasında, günlerden beri hep bunun lafı ediliyordu.' -R. Çalapala.

Detaylı Açıklama

Dostlar başına, bir şeyi dostları için de dilemek amacıyla kullanılan bir iyi dilek sözüdür. Tanımdaki de sözü, dileğin anlatılan iyi bir şeyden yola çıktığını gösterir. Dilenen şey bir düğün, bir kavuşma, bir başarı, bir bolluk ya da bir mutluluk olabilir. Söz iyi bir şey anlatıldıktan sonra eklenir: öyle bir düğün oldu ki dostlar başına. Konuşan bu güzelliğin yakınlarının da başına gelmesini diler. Söz kısa ve kalıplaşmıştır; çekimli fiil kullanılmaz, ama iyi dilek anlamı açıktır. Ek fiil alıp yüklem de olabilir: dostlar başınaydı. Söz bir sohbetin içinde, bir mektupta ya da bir kutlamada geçebilir. Tanım dileğin kime söylendiğini sınırlamaz; dinleyen bir dost da olabilir, bir yabancı da. Dostlar sözü konuşanın yakınlarını karşılar.

Örnek Cümleler

  1. Komşumun oğlu hem okulunu bitirdi hem de iyi bir işe girdi; dostlar başına.
  2. Bu yıl bağdan aldığımız üzüm hem bol hem tatlı oldu; dostlar başına.
  3. Yirmi yıl sonra kardeşine kavuşan Ayşe'nin sevinci görülmeye değerdi; dostlar başına.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Bir düğünün: Doğrusu böyle bir düğün dostlar başınaydı. Arkadaşları arasında, günlerden beri hep bunun lafı ediliyordu. Söz burada yüklem olur ve geçmiş zaman ekini alır. Ardından gelen cümle, düğünün arkadaşlar arasında günlerce konuşulduğunu anlatır.

Dostlar başından ırak, sözü edilen kötü bir durumla yakınların karşılaşmaması için söylenir. Dostlar başına ise iyi bir şeyin dostlar için de olmasını diler. Biri kötüyü uzak tutar, öteki iyiyi paylaştırır.

Uğurlu kademli olsun, mutlu bir olay dolayısıyla söylenen bir iyi dilek sözüdür; dilek olayı yaşayana yönelir. Dostlar başına ise dileği konuşanın yakınlarına da yayar. Biri olayı yaşayanı, öteki konuşanın yakınlarını gözetir.