Anlamı
örtünmek, koruyacak biçimde sarınmak:
'Bulgar dağında yatarım / Yorganı dulda tutarım' -Halk türküsü.
Detaylı Açıklama
Dulda tutmak, örtünmek, koruyacak biçimde sarınmak anlamındadır. Tanım iki söyleyiş verir; ikincisi örtünmenin amacını belirtir: korumak. Kişi soğuktan, rüzgârdan, yağmurdan ya da gözlerden korunmak için örtünebilir; tanım neye karşı korunulduğunu söylemez. Sarınılan şey bir yorgan, bir battaniye, bir kepenek ya da bir şal olabilir. Örtünülen şey belirtme ekli nesneyle verilir: yorganı dulda tutmak. Özne örtünen kişidir; bir çoban, bir asker, bir yolcu ya da bir hasta olabilir. Söz bir türküde, bir köy anlatısında ya da bir yolculuk hikâyesinde geçebilir. Kalıp geniş zamanla bir alışkanlığı anlatabilir: soğuk gecelerde yorganı dulda tutar. Örtünen kişi açık havada da, kapalı bir yerde de olabilir.
Örnek Cümleler
- Yaylada geceleyen çoban, ayazda kepeneğini dulda tutup sabaha kadar ateşin başında oturdu.
- Nöbetteki asker, karakolun rüzgâr alan köşesinde battaniyesini dulda tutarak saatlerce bekledi.
- Teknenin güvertesinde fırtınaya yakalanan yolcu, muşambasını dulda tutup halata tutundu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Örtünmek için kullanılır: Bulgar dağında yatarım / Yorganı dulda tutarım. Türkü yatmanın nasıl ve ne zaman olduğunu ayrıca belirtmez. Yorgan burada korunmak için örtünülen şeydir; onu dulda tutmak, ona korunacak biçimde sarınmaktır.
Örtüye sokmak, birinin örtünmesini sağlamaktır; eylem başkasına yöneliktir. Dulda tutmak ise kişinin kendisinin örtünmesi, korunacak biçimde sarınmasıdır. Biri başkasını örttürür, öteki kendini örter. Korumak amacı da yalnız dulda tutmanın tanımında açıkça yer alır.
Atasözü, giderin mutlaka gelire uydurulmasını öğütler; yorgan burada kişinin gelirini karşılar. Dulda tutmakta ise yorgan gerçek bir örtüdür, kişi ona korunmak için sarınır. Yorgan birinde bir mecaz, ötekinde gerçek bir eşyadır.