Anlamı
esrar, sigara vb. içilen bir yerin havasından etkilenmek.
Detaylı Açıklama
Duman altı olmak, sigara, esrar ya da benzeri yoğun duman bulunan bir yerin havasından etkilenmek anlamında kullanılır. Bir ortam duman altı olduğunda insan rahat nefes alamaz, gözleri yanar, üstüne başına koku siner ve bulunduğu yerde bunalmaya başlar. Bu yüzden deyim sadece fiziksel koşulu değil, o koşulun insan üzerindeki etkisini de anlatır. Gündelik dilde kötü havalandırılmış kahvehaneler, kapalı odalar, araç içleri ve kalabalık içme ortamları için yerinde kullanılır. Bazen doğrudan dumanlı mekânı anlatır, bazen de insanın bundan payını almasını vurgular. Kısacası duman altı olmak, havanın dumanla kirlenip insanı rahatsız eder noktaya gelmesini anlatan şikâyet yüklü bir deyimdir. Bu yüzden deyim, bulunduğu yerin havasının bozulmasıyla insanın bedeninde başlayan bunaltıyı birlikte duyurur.
Örnek Cümleler
- Toplantı odası içeride sigara içenler yüzünden yarım saatte duman altı oldu.
- Kahvede iki saat oturunca üstümüz başımız iyice duman altı oldu.
- Penceresiz yerde sigara içilince herkes bir anda duman altı oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü burada yalnız ortamın hali değil, insanın bundan rahatsız oluşu da hissedilir. Deyim, sonuç boyutunu görünür kılar. Böylece yalnız görüntü değil bedensel sıkıntı da anlatılmış olur.
Biri eylemi, diğeri sonucu anlatır. Duman altı etmek ortamı bozanı, duman altı olmak ise o bozulmuş halin yaşanmasını gösterir. Bu ayrım, fail ile etkiyi birbirinden net biçimde ayırır.
Kapalı mekânlarda sigara ya da yoğun duman konuşulurken çok doğal görünür. Şikâyet ve bunaltı tonu taşır. Özellikle göz yanması, koku sinmesi ve nefes darlığı eşlik edince daha yerinde durur.