Anlamı
esrar, sigara vb. içilen bir yerin havasından etkilenmek.
Detaylı Açıklama
Duman altı olmak, esrar, sigara vb. içilen bir yerin havasından etkilenmek anlamındadır. Özne o yerde bulunan ve havayı soluyan kişidir. Etkilenmek sözü havanın kişide bir iz bıraktığını anlatır; bu bir baş dönmesi, bir öksürük, bir sersemlik ya da gözlerde bir yanma olabilir. Tanım etkinin ne olduğunu ayrıca söylemez. Yer bir kahvehane, bir bar, kapalı bir oda ya da bir otobüs olabilir. Bir uyarıda da duyulabilir: orada oturursan duman altı olursun. Kalıp bir yakınma ya da bir şaka içinde de geçebilir. Vb. kısaltması dumanın kaynağını açık bırakır; nargile de bu kaynaklardan biri olabilir. Kişinin o yerde ne kadar kaldığı tanımda yer almaz.
Örnek Cümleler
- Sigara içilen kapalı kahvehanede iki saat tavla oynayan Murat, duman altı olup başı ağrıyarak eve döndü.
- Arkadaşlarının esrar içtiği odada oturan genç, kendisi hiç içmediği hâlde duman altı oldu ve sersemledi.
- Nargile kafesinde bütün akşamı geçiren garson, kapanış saatinde duman altı olmuştu; gözleri yanıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tanım bunu gerektirmez: kalıp, içilen bir yerin havasından etkilenmeyi anlatır. Esrar içilen odada oturan ama hiç içmeyen genç de duman altı olur. Etkiyi doğuran, kişinin ağzına aldığı şey değil, soluduğu havadır.
Sigarayı tellendirmek, keyifle sigara içmektir. Bir odada sigarasını tellendiren kişinin yanında oturan başka biri duman altı olabilir. Biri içenin keyfini, öteki dumanlı havanın yanda oturan kişiye etkisini anlatır.
Atasözü, her zaman bir arada bulunan, arkadaşlık eden kişilerin birbirlerine huy aşıladığını söyler. Duman altı olan kişi de bulunduğu yerin havasından etkilenir. Atasözü bu etkilenmeyi huya ve arkadaşlığa taşır; deyimde etki havadan gelir.