Deyim

Duman Vermek Ne Demek?

Anlamı

1) çok duman çıkarmak; 2) mec. ortalığı karıştırmak:
'Sonra sen gazetende istediğin gibi ver dumanı.' -A. İlhan.

Detaylı Açıklama

Duman vermek iki anlamlı bir kalıptır. Birincisi çok duman çıkarmaktır: bir soba, bir baca, bir motor ya da ıslak odunla yakılan bir ocak duman verir. İkincisi mecazdır ve ortalığı karıştırmak demektir. Birinci anlamda özne dumanı çıkaran şeydir; ikinci anlamda ise karışıklığa yol açan kişi ya da kurumdur. Çok sözü, birinci anlamda dumanın olağan ölçüyü aştığını gösterir. Mecaz anlamda karışıklık bir söylentiyle, bir yazıyla ya da bir kışkırtmayla çıkarılabilir. Mecaz anlamda duman veren bir yazar, bir söz taşıyıcı ya da bir yayın organı olabilir. Tanım karışıklığın kime zarar verdiğini söylemez. Birinci anlam bir kış evinde, bir yokuşta ya da bir fabrika bacasının dibinde, ikinci anlam bir gazete sayfasında ya da bir kasaba kahvesinde kurulabilir.

Örnek Cümleler

  1. Islak odunla yakılan soba bütün gece duman verdi, evdekiler pencereleri açmak zorunda kaldı.
  2. Bakımı yapılmayan eski kamyon yokuşu çıkarken öyle duman verdi ki arkasındaki sürücüler yolu göremedi.
  3. Seçimden önce asılsız iddialarla duman veren yerel gazete, kasabada iki aileyi birbirine düşürdü.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Mecaz anlamı örnekler: Sonra sen gazetende istediğin gibi ver dumanı. Duman burada bir gazetenin sayfalarından çıkar; yazılacak şeyle ortalığın karıştırılması anlatılır. Kalıp bu cümlede emir kipinde ve belirtme ekli bir nesneyle, dumanı biçiminde geçer.

Dumana boğmak, birinci anlamında duman içinde bırakmak, ikinci anlamında bunaltmak, şüphe içinde bırakmaktır. Duman vermek ise çok duman çıkarmak ya da ortalığı karıştırmaktır. Biri dumanın kaynağını, öteki dumanın içinde kalanı öne çıkarır; mecazda da biri karışıklığa, öteki şüpheye yönelir.

Atasözü, kötü niyetli kimselerin ortalıktaki karışıklıklardan yararlandığını söyler. Duman vermenin mecaz anlamı da ortalığı karıştırmaktır. Biri karışıklığı çıkaran kişiyi, öteki o karışıklıktan çıkar sağlayan kötü niyetli kişiyi anlatır.