Anlamı
den. teknenin gideceği yolu gözleyerek dümeni yönetmek:
'Kimimiz dümen tutar mavnalarda / Kimimiz çımacıdır halat başında' -O. V. Kanık.
Detaylı Açıklama
Dümen tutmak, temel anlamıyla bir teknenin ya da deniz aracının gideceği yönü gözeterek dümeni yönetmek demektir. Bu söz denizcilik kökenlidir ve sorumluluk, dikkat, yön bilgisi ve denge duygusu taşır. Dümeni tutan kişi, aracın gidişini emanet aldığı için yalnız fiziksel bir işi değil, yönlendirici bir görevi yerine getirir. Bu nedenle mecaz olarak da bir işin, kurumun ya da sürecin idaresini elinde bulundurmak anlamına açılabilir. Kısacası dümen tutmak, yol gösteren, rotayı koruyan ve sapmaları denetleyen bir konumu anlatır. Bu yüzden deyim hem deniz hayatında hem de yönetim ve sorumluluk anlatılarında anlamlı ve güçlü bir yere sahiptir. Bu kullanım, güvenle emanet edilmiş yönlendirici görevin ağırlığını da tek başına hissettirir.
Örnek Cümleler
- Fırtına sertleşince en deneyimli kişi dümen tutmak için hemen yerine geçti.
- Bu kadar büyük kurumda dümen tutmak herkesin harcı değildir dedi.
- Kriz zamanlarında kimin dümen tutmak zorunda kaldığı daha iyi anlaşılır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü dümeni tutan kişi gidiş yönünü belirler ve aracın güvenliğinden pay sahibi olur. Söz bu yüzden dikkat ve görev duygusu taşır. Güven unsuru da bu sorumluluğu büyütür.
Bir işin başında bulunan, yönetimi üstlenen ya da gidişatı kontrol eden kişiler için mecazen kullanılabilir. Böylece denizcilik görüntüsü yönetim diline taşınır.
Evet. Dümen tutmak daha çok fiil hâlindeki yönetimi, dümeni elinde tutmak ise genel yönlendirici güç ve hâkimiyeti vurgular. İlki görev, ikincisi hâkimiyet tarafını öne çıkarır.