Anlamı
yönlendirici durumda olmak.
Detaylı Açıklama
Dümeni elinde tutmak, yönlendirici durumda olmak anlamındadır. Tanım bir konumu anlatır: kişi bir işin, bir kurumun ya da bir topluluğun gidişine yön verebilecek yerdedir. Yönlendirilen şey bir şirket, bir aile, bir dernek, bir takım ya da bir pazarlık olabilir. Özne bu konumdaki kişidir; bir yönetici, bir ailenin en büyüğü, bir kaptan ya da bir parti başkanı olabilir. Neyin dümeninin tutulduğu tamlayanla gösterilebilir: şirketin dümenini elinde tutmak. Tanım bu konumun resmî bir görevden mi, yoksa bir etkiden mi geldiğini söylemez. Olumsuz biçim bir yetki kaybını anlatabilir: dümeni artık elinde tutamıyor. Tutmak fiili bu konumun sürdüğünü düşündürür. Söz bir şirket haberinde, bir aile anlatısında ya da bir siyaset yorumunda geçebilir.
Örnek Cümleler
- Kurucusu emekli olsa da şirketin dümenini hâlâ elinde tutan yaşlı adam, her önemli kararı kendisi veriyordu.
- Babası öldükten sonra ailenin dümenini elinde tutan büyük abla, kardeşlerinin okul masraflarını tek başına üstlendi.
- Seçimde meclisteki çoğunluğu kaybeden parti, belediyenin dümenini artık elinde tutamıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Dümen tutmanın tanımı bir tekneyle ilgilidir: dümenci, gideceği yolu izleyerek teknesini yönlendirir. Dümeni elinde tutmak bu görüntüyü başka alanlara taşır: kişi bir teknenin değil, bir işin ya da bir topluluğun yönünü belirleyecek durumdadır. Biri gerçek bir dümeni, öteki bir konumu anlatır.
İpi birinin eline geçmek, yönetimin başkasının eline geçmesi, kontrolün başkasında bulunmasıdır. Dümeni elinde tutan kişi ise yönlendirici durumdadır. Biri yönetimin el değiştirmesini, öteki kişinin yönetimi kendinde tutmasını anlatır.
Atasözü, atın yürüyüşünün binicisinin yönetimine bağlı olduğu gibi bir işin gidişinin de iş başındakinin bilgisine ve çabasına bağlı olduğunu söyler. Dümeni elinde tutan kişi de işin başındadır. Atasözüne göre işin iyi ya da kötü gitmesi o kişinin elindedir.