Anlamı
argo çekip gitmek, kaçmak, uzaklaşmak.
Detaylı Açıklama
Dümeni kırmak argo bir kalıptır ve çekip gitmek, kaçmak, uzaklaşmak anlamına gelir. Tanım üç söyleyiş verir; üçü de bir yerden ayrılmayı anlatır. Kaçmak sözü ayrılışın bir şeyden kurtulmak için olabileceğini, çekip gitmek ise ardına bakmadan gitmeyi düşündürür. Özne giden kişidir; bir borçlu, bir kiracı, bir hırsız, bir sevgili ya da sıkılmış bir misafir olabilir. Nereden gidildiği ayrılma ekiyle gösterilebilir: kasabadan dümeni kırdı. Tanım ayrılışın sebebini söylemez; bir borç, bir kavga, bir korku ya da bir sıkıntı olabilir. Ayrılış gece yarısı gizlice de olabilir, gün ortasında herkesin gözü önünde de. Kalıp bir haber verirken kurulabilir: herif dümeni kırmış. Argo işareti kalıbın teklifsiz bir dile ait olduğunu bildirir.
Örnek Cümleler
- Üç aylık kirayı ödemeyen kiracı, bir gece eşyalarını kamyonete yükleyip dümeni kırdı.
- Polis sirenini duyan kapkaççı, kalabalık çarşının arasına karışıp hemen dümeni kırdı.
- Toplantının uzayacağını anlayan Murat, kahve molasında sessizce dümeni kırıp eve gitti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Dümen bir teknenin yönünü belirler; dümeni kırmak, bulunduğu yerden başka bir yöne dönüp gitmeyi düşündürür. Kalıpta teknenin yerini giden kişi alır. Sözlük kalıbı argoda bir ayrılış diye açıklar.
Toz olmanın ikinci anlamı, argoda kaybolup gitmek, kaçmak, uzaklaşmaktır. Dümeni kırmak da argoda bir yerden ayrılıp gitmeyi anlatır; iki kalıp bu anlamda örtüşür. Toz olmanın tanımında ayrıca kaybolmak vardır.
Atasözü, tehlikeden kaçanın kazançlı çıktığını söyler. Dümeni kıran kişi de bir tehlikeden kaçıyor olabilir; kapkaççının polis gelince dümeni kırması buna uyar. Ama dümeni kırmanın tanımında tehlike şartı yoktur: kişi sıkıldığı bir toplantıdan da çekip gidebilir.