Deyim

Durumdan Vazife Çıkarmak Ne Demek?

Anlamı

içinde bulunulan şartları değerlendirerek sorumluluk yüklenmek.

Detaylı Açıklama

Durumdan vazife çıkarmak, içinde bulunulan şartları değerlendirerek sorumluluk yüklenmek anlamındadır. Vazife görev demektir. Kalıpta görev bir emirden değil, durumun değerlendirilmesinden doğar. Sorumluluk bir yardım, bir düzenleme, bir uyarı ya da bir müdahale olabilir. Özne bir öğretmen, bir yolcu, bir apartman sakini ya da bir çalışan olabilir. Değerlendirme ile sorumluluk arasındaki sıra tanımda bellidir: önce şartlar görülür, sonra iş üstlenilir. Tanım üstlenilen sorumluluğun büyüklüğünü söylemez. Üstlenilen iş kişinin resmî görevi olmayabilir; tanım bunu ayırt etmez. Söz bir kaza yerinde, bir okulda ya da bir afet anlatısında geçebilir. Kalıp bir övgü içinde kurulabilir: durumdan vazife çıkarıp herkesten önce davrandı. Kişi bu sorumluluğu tek başına da yüklenebilir, başkalarıyla birlikte de.

Örnek Cümleler

  1. Otobüste fenalaşan yaşlı kadını gören genç, durumdan vazife çıkarıp şoföre hastaneye gitmesini söyledi.
  2. Deprem sonrası çadır kentte yemek dağıtılmadığını gören emekli aşçı, durumdan vazife çıkarıp kazanı kurdu.
  3. Toplantıda kimse not tutmayınca yeni stajyer durumdan vazife çıkardı ve tutanağı kendisi yazdı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Durumdan ders çıkaran kişi şartları tartar ve yanlış bir adımdan kaçınır. Durumdan vazife çıkarmak da aynı değerlendirmeyle başlar, ama sonunda bir sorumluluk yüklenilir. Biri kaçınmayı, öteki üstlenmeyi anlatır.

Sorumluluk almak, sorumluluk yüklenmektir; tanımı bunun nasıl doğduğunu söylemez. Durumdan vazife çıkarmakta ise sorumluluk, durumun tartılmasından doğar. Biri üstlenmenin kendisini, öteki üstlenmenin durumdan çıkışını anlatır. Sorumluluk almakta görev başkasınca verilmiş de olabilir, kişinin kendi seçimi de.

Atasözü, görevini eksiksiz yapan, aracını iyi kullanan kimsenin kendini kötü duruma düşmekten kurtardığını söyler. Durumdan vazife çıkaran kişi de bir görevi üstlenir. Atasözü görevin iyi yapılmasının getirisini, deyim görevin üstlenilişini anlatır.