Anlamı
içinde bulunulan şartları değerlendirerek sorumluluk yüklenmek.
Detaylı Açıklama
Durumdan vazife çıkarmak, ortada açıkça verilmiş bir görev ya da yetki yokken, içinde bulunulan şartlara bakıp kendine görev payı çıkarmak, müdahil olmak ya da sorumluluk üstlenmek anlamında kullanılır. Bu deyim bazen olumlu, bazen hafif eleştirel duyulabilir. Kişi gerçekten gereken yerde inisiyatif alıyorsa olumlu algılanır; fakat gereksiz yere karışıyor, kendine pay biçiyorsa eleştiri taşır. Bu yüzden sözün tonu bağlama bağlıdır. Gündelik dilde aile içinde, iş yerinde, toplumsal olaylarda ve dedikodu ortamlarında çok işlek bir kullanımı vardır. Kısacası durumdan vazife çıkarmak, yetki ile gönüllülük arasındaki sınırın bulanıklaştığı yerlerde kullanılan dikkat çekici bir deyimdir. Deyim özellikle, iyi niyet ile gereksiz müdahalenin birbirine karıştığı anları ayırt etmek için elverişli bir anlatım sağlar.
Örnek Cümleler
- Kimse ondan istemediği hâlde durumdan vazife çıkarıp toplantıyı yönetmeye kalktı.
- Ortalık karışınca durumdan vazife çıkarıp hızla çocukları güvenli bir yere aldı.
- Her tartışmada kendiliğinden durumdan vazife çıkarıp işe karışması herkesi yoruyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü inisiyatif almak bazı durumlarda gerekli ve yararlıdır; bazı durumlarda ise haddini aşmak gibi görünür. Tonu bağlam belirler. Aynı söz bu yüzden hem takdir hem sitem taşıyabilir.
Tam olarak değil. Sorumluluk almak daha açık ve meşru duyulur; durumdan vazife çıkarmak ise kendiliğinden pay biçme anlamı taşır. Bu ikinci kullanımda hafif bir eleştiri payı da sezilir.
Müdahale etmeyi seven, her işe karışan ya da tam tersine kritik anda öne çıkan kişiler için söylenebilir. Bağlam olumlu ya da olumsuz yönü belirler. Bu yüzden kişi değerlendirmesi deyimin tonunu doğrudan değiştirir.