Anlamı
eşkıyalıktan vazgeçmek:
'Düğünevinin avlusuna girerken yeni düze inmiş efeler gibi nara attı.' -Ö. Seyfettin.
Detaylı Açıklama
Düze inmek, özellikle eşkıyalıktan, dağ hayatından ya da başıboşluktan vazgeçip normal hayata dönmek anlamında kullanılır. Dağ ile düz arasındaki karşıtlık bu deyimin temelidir. Düz, düzeni ve sakinliği temsil eder. Burada esas vurgu, bir insanın kendi gidişini değiştirip daha yerleşik ve kabul gören bir hayata yönelmesidir. Bu nedenle deyim yalnız mekân değiştirmeyi değil, huy, yön ve hayat biçimi değiştirmeyi de ifade eder. Zor ve sert hayatın ardından gelen sakinleşme duygusu bu sözde belirgindir. Kişinin kendi kararıyla dönüşü seçmesi önemlidir. Sert hayatın geride kalması da duyulur. Kısacası düze inmek, başıboş ya da tehlikeli gidişi bırakıp olağan hayata dönmeyi anlatan güçlü bir dönüş deyimidir.
Örnek Cümleler
- Yıllar sonra düze inmek istediğini söyleyince oradakiler gerçekten çok şaşırdı.
- Genç yaşta dağa çıkan adamın düze inmek fikrine alışması kolay olmadı.
- Bir gün düze inmek zorunda kalacağını kendisi de biliyordu aslında.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Başıboş ve tehlikeli yaşamla düzenli hayat arasındaki farkı somutlaştırır; dağ sertliği ile düz sakinliği arasındaki karşıtlık bu yüzden özellikle etkilidir.
Çünkü kişi yeni bir hayat kurmak için eski gidişinden vazgeçmektedir; deyim de bu yön değişikliğini ve içsel kararı açık biçimde hissettirir.
Düze indirmek deyimiyle yakındır; ancak orada dış etki, burada kişinin kendi dönüşü öne çıkar. Bu fark iki deyimi birbirinden ayırır.