Anlamı
bir konu üzerinde gereksiz yere süslü sözler söylemek:
'Biz edebiyat yapmıyoruz, gazetecilik ediyoruz, modern gazetecilik!' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Edebiyat yapmak, bir konu üzerinde gereksiz yere süslü sözler söylemek anlamındadır. Tanımda iki öge vardır: sözlerin süslü olması ve bunun gereksiz yere yapılması. Gereksiz yere sözü, bu süsün konuya bir şey katmadığını anlatır. Kalıp edebiyatı bir sanat olarak değil, söz süsleme olarak anar. Konuşan bu sözle karşısındakini doğrudan konuya gelmeye çağırır gibidir. Süslü sözler bir mektupta, bir konuşmada, bir raporda, bir tanıtım yazısında ya da bir dilekçede söylenebilir. Kalıp bir eleştiri olarak kurulabilir: boş yere edebiyat yapma, ne istediğini söyle. Konuşan kendisi için de kullanabilir: edebiyat yapmıyorum, gerçeği söylüyorum. Tanım konunun ne olduğunu sınırlamaz; bir iş, bir aşk ya da bir özür olabilir.
Örnek Cümleler
- Zam istemeye gelen çalışan beş dakika edebiyat yaptıktan sonra ancak asıl isteğini söyleyebildi.
- Toplantıda satış rakamlarını soran müdüre proje sorumlusu edebiyat yapınca salonda sabırsızlık başladı.
- Geç kaldığı için özür dileyen Can, edebiyat yapmayı bırakıp trafiğe takıldığını söyledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Gazetecilikle: Biz edebiyat yapmıyoruz, gazetecilik ediyoruz, modern gazetecilik! Konuşan kendi işini süslü sözlerden ayırır ve onu yeni, çağına uygun bir iş olarak sunar. Kalıp burada olumsuz biçimiyle, bir savunma içinde geçer.
Gazel okumanın ikinci anlamı, oyalamak ya da kandırmak üzere boş sözler söylemektir. Edebiyat yapmakta da gereksiz sözler vardır, ama tanım bir oyalama ya da kandırma amacı belirtmez. Biri amaca, öteki sözlerin süsüne bakar.
Atasözü, gereksiz konuşmaktansa az konuşmanın ve konuşulanları dinlemenin daha iyi olduğunu söyler. Edebiyat yapan kişi ise sözü uzatır, gereksiz süslerle konuşur. Atasözü bu tutumun tam tersini öğütler: az ve yerinde konuşmayı.