Anlamı
terbiyeli, kibar ve ağırbaşlı kimse.
Detaylı Açıklama
Efendiden bir adam deyimi, terbiyeli, kibar, ağırbaşlı ve ölçülü davranan kişi için kullanılır. Buradaki ifade yalnız görgü kurallarına uymayı değil, taşkınlık etmeyen, sesini ayarlayan ve yerini yordamını bilen insan tipini anlatır. Bu nedenle çoğu zaman övgü içerir. Kişinin dış görünüşünden çok tavrı, konuşması ve hâli değerlendirilir. Günlük dilde özellikle genç birini övmek, bir damat adayını anlatmak ya da birinin insanlık kalitesini vurgulamak için söylenir. Kısacası efendiden bir adam, kabalığı değil ağırlığıyla öne çıkan kişidir. Güven verir. Görgüyü temsil eder. Sükûneti artırır. İyi yetişmişlik izlenimi bırakır. Çevreye saygı duygusunu taşır. Bu yüzden söz, yalnız bir övgü değil, karaktere dair toplumsal onay hükmü gibi de işler. Birinin yanında rahat durulabileceği hissini de beraberinde getirir.
Örnek Cümleler
- Mahalleli yeni komşu için daha ilk günden efendiden bir adam demeye başladı.
- Kız istemeye gelen delikanlı gerçekten efendiden bir adam izlenimi bıraktı hepimize.
- Bağırıp çağırmadığı için değil, yerini bildiği için ona efendiden bir adam derler.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, kibarlıkla birlikte ağırlık, ölçü ve güven veren tavır da övülür. Yani söz, yüzeysel nezaketten çok karakterli bir duruşu takdir eder. Bu nedenle geçici bir incelikten değil, oturmuş bir kişilikten söz ediliyor gibi duyulur.
Toplum içinde taşkınlık yapmayan, büyük küçüğe saygı gösteren ve tavrıyla güven veren kişiler için söylenir. Bu yüzden sosyal değerlendirme niteliği oldukça güçlüdür. Özellikle aile çevresinde ya da evlilik konuşmalarında övücü bir ölçü gibi kullanılabilir.
Efendiden bir adam kişinin karakterini anlatır. Efendi gibi yaşamak ise doğrudan yaşam rahatını ve geçim düzenini anlatır; biri insanı, öteki hayat şartını öne çıkarır. Bu yüzden biri ahlak övgüsü, diğeri ise hayat düzenine dair bir değerlendirme olarak duyulur.