Anlamı
verimin bol olması, kullanılan malzemenin bol olmasına bağlıdır.
Detaylı Açıklama
Ekmeğin büyüğü, hamurun çoğundan olur atasözü, verimin bolluğunu kullanılan malzemenin bolluğuna bağlar. Görüntü fırından gelir: büyük bir ekmek ancak çok hamurla yapılır. Tanım bu görüntüyü her türlü üretime genişletir; ekmek elde edilen verimi, hamur o verim için harcanan malzemeyi karşılar. Malzeme un, tohum, iplik, sermaye ya da işçilik olabilir. Söz, beklenen bolluğun malzemeyle ölçülmesini ister: az malzemeyle büyük bir sonuç umulmaz. Atasözü bir üretimi planlayan birine, gereken malzemeyi esirgememesi için söylenebilir. Az gereçle çok iş bekleyen birine yapılan bir uyarı da olabilir. Tanım malzemenin niteliğinden değil, miktarından söz eder; iyi ya da kötü malzeme ayrımı sözün konusu değildir. İki öbekteki büyük ve çok sözleri, sonucun boyutunu malzemenin miktarına eşler.
Örnek Cümleler
- Kermeste çok sayıda pasta satmak isteyen veliler, bir torba yerine beş torba un aldı; ekmeğin büyüğü, hamurun çoğundan olur.
- Az iplikle bin metre kumaş dokumayı bekleyen atölye sahibine kalfa hatırlattı: ekmeğin büyüğü, hamurun çoğundan olur.
- Tarlasının yalnız yarısına tohum atan çiftçi, komşusundan az ürün alınca anladı; ekmeğin büyüğü, hamurun çoğundan olur.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İki söz anlamca birdir; yalnız birinde ekmek, ötekinde çörek geçer. Çörekli biçimde parantez içinde un sözü de yer alır: hamurun ya da unun çoğundan. Görüntü iki sözde de hamurun miktarına dayanır.
Bu atasözü, kişi ne kadar usta olursa olsun gerekli araçları olmadan kusursuz iş yapamayacağını söyler. Ekmek atasözü de işin sonucunu eldeki gereçle ilişkilendirir. Biri aracın yokluğunu, öteki malzemenin azlığını işin önünde bir engel olarak görür.
Hamur tutmak, hamur hazırlamaktır. Atasözündeki ekmek de böyle hazırlanmış bir hamurdan yapılır ve büyüklüğü hamurun miktarına bağlıdır. Deyim yalnız bir mutfak işini anlatır; atasözü bu işi bir verim kuralına çevirir.