Deyim

Ekmeğine Göz Koymak (dikmek) Ne Demek?

Anlamı

birinin geçimini sağlayan işi elinden almaya çalışmak.

Detaylı Açıklama

Ekmeğine göz koymak, birinin geçimini sağlayan işi elinden almaya çalışmak anlamına gelir. Sözlük kalıbın ekmeğine göz dikmek biçimini de verir. Tanımdaki çalışmak sözü bir girişimi anlatır; işin gerçekten el değiştirip değiştirmediği tanımda yer almaz. Ekmek burada kişinin geçimini sağlayan işi karşılar. İşi elinden alınmak istenen kişi tamlayan olarak anılır: ustanın ekmeğine göz koymak. Göz koyan kişi bir iş arkadaşı, bir yakın, aynı işi yapan bir başkası ya da kuruma yeni gelen biri olabilir. İş bir memuriyet, bir kiracılık, bir dükkân ya da bir ihale olabilir. Söz bir uyarı ya da bir yakınma olarak da kurulabilir: ekmeğime göz koyan var. Kalıp girişimi yapanın yanından anlatır; girişimin bir sonuca varıp varmadığı ayrıca söylenir.

Örnek Cümleler

  1. Muhasebeye yeni gelen genç, yöneticiye sürekli yaşlı muhasebecinin hatalarını anlatarak onun ekmeğine göz koydu.
  2. Değirmeni kiralamak için ağaya daha fazla para öneren yeğen, yıllardır değirmeni işleten amcasının ekmeğine göz dikmişti.
  3. Kantini işleten aileyi okul yönetimine şikâyet eden komşu esnaf, onların ekmeğine göz koymuştu; ihaleye kendisi girmek istiyordu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Sözlükte iki kalıbın anlamı birdir. Ayrım söyleyiştedir: ekmeğine göz koymak, göz konan şeyin bir geçim olduğunu ekmek sözüyle açıkça söyler. Göz koymak kalıbında bu bilgi sözün içinde yoktur, yalnız tanımdan öğrenilir.

Ayağının altına karpuz kabuğu koymak, bir yolunu bulup birini düzenle işinden uzaklaştırmaktır. Ekmeğine göz koyan kişi ise işi elinden almaya çalışır; tanım bunun bir düzenle yapıldığını da, sonuca vardığını da söylemez. Biri kurulmuş bir tuzağı, öteki bir isteği ve girişimi anlatır.

Bu atasözü, çıkarını başkalarına zarar vermekte arayan kişinin o zarara kendisinin uğrayacağını söyler. Başkasının ekmeğine göz koyan da çıkarını onun işini elinden almakta arar. Atasözü böyle bir girişimin sahibine dönebileceğini anlatır; deyim girişimin kendisini adlandırır.