Anlamı
çalıştığı işten geçimini karşılayacak kadar kazanç sağlamak:
'Şu dünyada her birimiz alnımızın teriyle ekmeğimizi çıkarmak zorundayız.' -Halikarnas Balıkçısı.
Detaylı Açıklama
Ekmeğini çıkarmak, kişinin çalıştığı işten geçimini karşılayacak kadar kazanç sağlamasıdır. Tanımdaki kadar sözü kazancın geçime yettiğini anlatır; daha fazlası olup olmadığını söylemez. Kalıp bolluğu değil, yeterliliği anlatır. Çıkarmak fiili, kazancın bir işin içinden emekle elde edildiğini düşündürür. Bu kazanç bir dükkândan, bir tarladan, bir zanaattan ya da gündelik işten gelebilir. Kalıp bir yakınmayı da taşıyabilir: bu işten ancak ekmeğimi çıkarıyorum. Bir övünç de taşıyabilir: kimseye muhtaç olmadan ekmeğimi çıkarıyorum. Ancak sözüyle birlikte kurulduğunda kazancın geçimin ötesine geçmediği vurgulanır. Tanım işin ne olduğunu sınırlamaz; kişi kendi işinde de, başkasının yanında da çalışabilir. Kalıbın olumsuzu da kurulur: bu işten ekmeğini bile çıkaramıyor. Böyle söylendiğinde kazancın geçime de yetmediği anlatılır.
Örnek Cümleler
- Köşedeki küçük terzi dükkânından ancak ekmeğini çıkaran Nuri Usta, yine de işini bırakmayı düşünmüyordu.
- Üniversiteyi bitirene kadar akşamları garsonluk yapan Elif, burs almadan ekmeğini çıkardı.
- Kuraklık yılında bahçesinden ancak ekmeğini çıkarabilen çiftçi, yeni fidan alacak parayı bulamadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Şu dünyada her birimiz alnımızın teriyle ekmeğimizi çıkarmak zorundayız. Yazar kazancı alın terine, yani emeğe bağlar. Bunu tek bir kişi için değil, herkes için söyler ve bir zorunluluk olarak anar.
Cep harçlığını çıkarmak, günlük masrafını karşılayacak kadar kazanç sahibi olmaktır. Ekmeğini çıkaran kişinin kazancı ise geçimine yeter. İki kalıp da kazancı bir ihtiyacın sınırıyla ölçer; biri günlük harcamaları, öteki bütün geçimi karşılayan bir kazancı anlatır.
Bu atasözü, kişinin geçimini sanatıyla sağladığını söyler. Ekmeğini çıkaran kişi de geçimini çalıştığı işten sağlar. Atasözü geçimi kişinin bildiği zanaata bağlar; deyim ise kazancın geçime yetmesine bakar.