Anlamı
'kendisi çalışmayıp başkasının kazancıyla geçinme durumu' anlamında kullanılan bir söz:
'Uygar yaşamlarında ekmek elden su göldendi.' -A. Kutlu.
Detaylı Açıklama
Ekmek elden su gölden deyimi, kişinin kendisi çalışmadan başkasının imkânıyla geçinmesini, hazır rahatlık içinde yaşamasını anlatır. Burada ekmek ve su en temel geçim unsurlarıdır; bunların elden ve gölden gelmesi, kişinin emek harcamadan beslenmesini simgeler. Bu yüzden deyim çoğu zaman eleştirel ton taşır. Rahatlığın kaynağı kişinin alın teri değil, hazır imkândır. Kimi zaman kıskançlıkla, kimi zaman sitemle, kimi zaman doğrudan tenkitle söylenir. Geçim yükü çekmeyen, başkasının kazancı üzerinde rahat eden kişi için çok yerindedir. Kısacası ekmek elden su gölden, emeksiz ve hazır geçim düzenidir. Rahatlığı büyütür. Sorumluluk eksikliğini sezdirir. Geçim kolaylığını eleştirel biçimde görünür kılar. Deyim, rahatlığın kendisini değil, o rahatlığın emeksiz ve başkasına dayanarak sürdürülmesini hedef alır. Bu yönüyle hazır nimetle yaşayan kişiye dönük toplumsal sitem taşır.
Örnek Cümleler
- Amcasının yanında ekmek elden su gölden yaşadığı için çalışma derdi bilmedi hiç.
- Yıllarca ekmek elden su gölden yaşayınca zorluğa dayanması da iyice azaldı.
- Onun hayatı öyle düzenliydi ki dışarıdan bakana ekmek elden su gölden görünüyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü geçimin emekle değil, hazır kaynakla sağlandığını ima eder. Böylece rahatlıkla birlikte sorumluluk almama ve yük çekmeme düşüncesi de eleştirinin içine girer. Söz, bolluktan çok bu bolluğun kaynağındaki emeksizliği hedef aldığı için sertleşir.
Efendi gibi yaşamak rahatlığın görünümünü anlatır; ekmek elden su gölden ise bu rahatlığın emeksiz ve başkasının imkânına dayalı oluşunu açıkça öne çıkarır. Biri yaşam biçimini, öteki o yaşamın arkasındaki hazır kaynağı ve bağımlılığı vurgular.
Hayır, emeğiyle kurduğu konfor için söylenirse haksız kaçabilir. Deyim daha çok hazır destekle, başkasının kazancı sayesinde süren geçim düzenine uyar. Bu yüzden rahatlığın kökeninde kişisel emek varsa söz doğal etkisini kaybeder.