Anlamı
'kendisi çalışmayıp başkasının kazancıyla geçinme durumu' anlamında kullanılan bir söz:
'Uygar yaşamlarında ekmek elden su göldendi.' -A. Kutlu.
Detaylı Açıklama
Ekmek elden su gölden, kişinin kendisi çalışmayıp başkasının kazancıyla geçinmesini anlatan bir sözdür. İki öbek, geçimin iki temel gereğini dışarıdan gelen kaynaklara bağlar: ekmek başkasının elinden, su gölden gelir. Göl, kimsenin emek vermediği, kendiliğinden bulunan bir kaynağı düşündürür. Söz bir kişinin durumunu adlandırır: onun hayatı ekmek elden su gölden. Ek fiille yüklem de olabilir: ekmek elden su göldendi. Geçinen kişi bir mirasyedi, ailesine yük olan bir yetişkin ya da varlıklı bir akrabanın yanında yaşayan biri olabilir. Tanım geçimi sağlayanın kim olduğunu belirtmez; bir ana baba, bir eş ya da bir hami olabilir. Söz bir eleştiri, bir alay ya da bir imrenme içinde söylenebilir.
Örnek Cümleler
- Otuz yaşına geldiği hâlde iş aramayan Kerem'in hayatı, annesinin emekli maaşıyla ekmek elden su göldendi.
- Zengin amcasının yanına yerleşen yeğen, yıllarca ekmek elden su gölden yaşadı ve hiçbir meslek öğrenmedi.
- Ağabeyinin gönderdiği parayla yurt dışında yaşayan Murat, okulu bırakmış, ekmek elden su gölden bir hayat sürüyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Uygar yaşamlarında ekmek elden su göldendi. Söz burada ek fiille yüklem olur ve bir yaşam biçimini niteler. Uygar yaşam sözüyle yan yana gelmesi, emeksiz geçimin bu yaşamın bir özelliği olarak sunulduğunu düşündürür.
Haraç yemek, başkasının sırtından geçinmektir. Bu deyim bir eylemdir ve sırt görüntüsüyle başkasına bir yük bindirmeyi düşündürür. Ekmek elden su gölden ise bir durumu adlandırır; geçinenin bu durumu nasıl elde ettiğini söylemez.
Bu atasözü, kişinin yalnız kendi kazancına güvenmesi, başkasının yardımını beklememesi gerektiğini söyler. Ekmek elden su gölden yaşayan kişi ise tam da başkasının eline bakar. Atasözü böyle bir geçimin güvenilmez olduğunu hatırlatır: elden gelen ekmek vaktinde gelmeyebilir.