Anlamı
insanların kazançlarına, rızıklarına engel olanlara bir gün aynı şeyler yapılır.
Detaylı Açıklama
Ekmekle oynayanın ekmeğiyle oynanır atasözüne göre, başkalarının kazancına ve rızkına engel olan kişi bir gün aynı şeyle karşılaşır. Söz aynı ad ile aynı fiilin iki kez kullanılmasıyla kurulur: ekmekle oynamak ve ekmeğiyle oynanmak. İlk öbekte kişi başkasının ekmeğine el uzatır; ikincide edilgen fiil, aynı şeyin ona yapılacağını söyler, kimin yapacağını ise belirtmez. Ekmek burada kazancı ve rızkı karşılar; oynamak ise ona engel olmayı, onu tehlikeye atmayı. Tanımdaki bir gün sözü, karşılığın hemen gelmeyebileceğini, ama geleceğini anlatır. Atasözü birini işinden eden bir yöneticiye, rakibinin müşterisini kötüleyerek kaçıran bir esnafa ya da işçinin hakkını yiyen bir patrona söylenebilir. Söz bir uyarı olarak da, bir olayın ardından yapılan bir yorum olarak da kurulabilir.
Örnek Cümleler
- Rakibinin tezgâhı hakkında yalan yayıp müşterilerini kaçıran manav, iki yıl sonra kendi dükkânını aynı dedikodularla kaybetti; ekmekle oynayanın ekmeğiyle oynanır.
- İşçilerin maaşını aylarca geciktiren patron, büyük müşterisi ödemelerini geciktirince aynı sıkıntıyı kendisi yaşadı; ekmekle oynayanın ekmeğiyle oynanır.
- Yaşlı bekçiyi işten çıkartmak için uğraşan müdür yardımcısının yerine de birkaç ay sonra başkası getirildi; ekmekle oynayanın ekmeğiyle oynanır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Kazdığı çukura kendisi düşmek, başkası için hazırladığı kötülüğe kendisinin uğramasıdır. İki söz de kötülüğün sahibine döndüğünü anlatır. Deyimde kötülük herhangi bir tuzak olabilir; atasözünde ise hedef birinin geçimidir.
İyilik yapanın iyilik, kötülük yapanın kötülük bulduğunu söyleyen bu atasözü genel bir kuraldır. Ekmek atasözü bu genel kuralın yalnız bir yanını, geçime yapılan kötülüğü işler. Biri iyiliği de kötülüğü de kapsar; öteki yalnız birinin ekmeğine el uzatanı uyarır.
Ekmeğine göz koyan kişi, başkasının geçim kaynağı olan işi kendine almaya uğraşır. Bu, ekmekle oynamanın açık bir biçimidir. Deyim davranışın kendisini adlandırır; atasözü onun bir gün sahibine döneceğini söyler.