Anlamı
insanların kazançlarına, rızıklarına engel olanlara bir gün aynı şeyler yapılır.
Detaylı Açıklama
Ekmekle oynayanın ekmeğiyle oynanır atasözü, başkasının rızkına, işine ve geçimine zarar vermeye çalışan kişinin bir gün aynı zararla karşılaşacağını anlatır. Buradaki ekmek, doğrudan hayatın sürmesi için gerekli kazancı temsil eder. Bu yüzden atasözü yalnız maddi kayba değil, insanın emek alanına yapılan haksız müdahaleye karşı söylenir. İçinde güçlü bir adalet ve karşılık duygusu vardır. İnsan başkasının ekmeğine göz diktiğinde, kendi geçimini de tehlikeye atmış sayılır. Kısacası atasözü, rızka dokunmanın ağır bir karşılığı olacağını söyler. Haksızlığı geri döndürür. Geçim alanını kutsallaştırır. Emeğe saygı ister. Kul hakkı duygusunu sert biçimde hatırlatır. Söz bu nedenle yalnız bir tehdit değil, geçim hakkına dokunmanın ahlakça da ağır bir suç sayıldığını bildiren sert bir ölçüdür.
Örnek Cümleler
- Esnafın müşterisini hileyle çekene büyükler ekmekle oynayanın ekmeğiyle oynanır derdi.
- Kimsenin işine engel olma; ekmekle oynayanın ekmeğiyle oynanır unutma sakın dedi.
- Çalışanın rızkına el uzatınca ekmekle oynayanın ekmeğiyle oynanır sözü akla geldi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü ekmek yalnız yiyecek değil, insanın geçimi ve emeği anlamına gelir. Bu yüzden ekmeğe dokunmak, kişinin yaşam dayanağına dokunmak gibi algılanır. Atasözünün sertliği de rızkın bu temel ve dokunulmaz alan sayılmasından doğar.
Yapılan haksızlığın bir gün dönüp sahibini bulacağı düşüncesine yaslanır. Bu nedenle söz, karşılığın gecikse bile yok olmayacağını söyleyen ahlakî bir uyarıdır. Başkasının geçimine vurulan darbenin cezasız kalmayacağı fikrini açıkça taşır.
Ekmeğine göz koymak başkasının rızkına yönelmeyi anlatır. Bu atasözü ise o yönelişin sonunda failin kendi rızkı üzerinde de benzer bir zarar doğacağını bildirir. Biri niyeti, öteki ise o niyetin dönecek cezasını daha belirgin biçimde gösterir.