Anlamı
vaktinden önce veya organları gelişmeden doğmak.
Detaylı Açıklama
Eksik doğmak deyimi, vaktinden önce ya da organları tam gelişmeden doğmak anlamında kullanılır. Asıl anlamı biyolojik ve tıbbî bir durumu anlatır; ancak konuşma dilinde mecazen bir şeyin tamamlanmamış, yetkinleşmemiş ya da olgunlaşmadan ortaya çıkmış olması için de kullanılabilir. Deyimde önemli olan, tamamlık beklentisinin karşılanmamasıdır. Bu yüzden söz hem gerçek hem mecaz bağlamda bir eksiklik ve tamamlanmamışlık hissi taşır. Günlük dilde daha çok gerçek doğum bağlamında duyulur, mecaz kullanımı ise daha dikkatli ve bağlama bağlıdır. Kısacası eksik doğmak, tamamlanmadan ortaya çıkmaktır. Yetersizliği öne çıkarır. Gelişimin yarım kaldığını hissettirir. Kırılgan bir başlangıç duygusu verir. Gerçek anlamındaki hassasiyet yüzünden mecaz kullanımı her zaman özen ister; söz kolayca sertleşebilir. Bu yüzden bağlam seçimi, deyimin kendisi kadar önem taşır.
Örnek Cümleler
- Doktor, bebeğin biraz eksik doğduğunu ama yakından izleneceğini aileye anlattı.
- Bu proje sanki eksik doğmuş gibi daha baştan birçok yönüyle aksıyordu.
- Nine, torununun eksik doğduğunu ilk günlerden beri korkuyla anlatıp durdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü gerçek anlamı hassas bir sağlık durumuna dayanır. Mecaz kullanımda bir işin tamamlanmamışlığını anlatsa da bağlama göre kırıcı ya da ağır kaçma ihtimali vardır. Bu nedenle deyim, her eksikliği anlatmak için rahatça kullanılabilecek nötr bir söz sayılmaz.
Kaygı, kırılganlık ve dikkat ihtiyacı öne çıkar. Çünkü söz yalnız doğumu değil, onun ardından gelebilecek hassas bakım ve endişe sürecini de düşündürür. Deyim bu yüzden yalnız bir durum bildirimi değil, aynı zamanda narin bir başlangıç hissi taşır.
Eksik gelmek nicelik veya yeterlilik bakımından az kalmayı anlatır. Eksik doğmak ise başlangıçtan itibaren tamamlanmamış ve gelişimi yarım kalmış bir durumu daha ağır biçimde duyurur.