Anlamı
ufak tefek gereksinimleri karşılamak.
Detaylı Açıklama
Eksik gedik kapamak, ufak tefek gereksinimleri karşılamak anlamındadır. Kalıptaki eksik ile gedik bir ikileme kurar: eksik, bulunmayanı; gedik, bir bütündeki açıklığı düşündürür. Kapamak fiili bu açıklıkların doldurulmasını anlatır. Tanımdaki ufak tefek sözü, gereksinimlerin büyük olmadığını belirtir: bir evin, bir dükkânın ya da bir yolculuğun küçük eksikleri. Gereksinim bir mutfak eşyası, bir okul malzemesi, bir yedek parça ya da bir giysi olabilir. Özne bu eksikleri gideren kişidir; ev halkı, bir esnaf ya da düğün hazırlığı yapan bir aile olabilir. Kalıp bir alışverişi, bir hazırlığı ya da ay sonunda kalan parayla yapılan harcamayı anlatabilir. İyelik ekiyle birinin eksiklerini gidermek de anlatılabilir: komşusunun eksik gediğini kapadı.
Örnek Cümleler
- Maaşını alınca pazara çıkan Nurten Hanım, önce evin eksik gediğini kapadı, kalan parayı kenara koydu.
- Okulların açılmasına bir hafta kala aile, çocukların defter, kalem gibi eksik gediğini kapamak için kırtasiyeye gitti.
- Yaylaya çıkmadan önce kasabaya inen çobanlar, kibrit, tuz ve fener pili alarak eksik gedik kapadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ayrılmaz; gedik kapamak da ufak tefek gereksinimleri karşılamaktır. Uzun biçim, eksik sözünü ekleyerek bir ikileme kurar ve anlatımı güçlendirir. Kısa biçim aynı işi tek bir görüntüyle, kapanan bir gedikle anlatır.
Yasak savmanın ilk anlamı, bir nesnenin bir gereksinimi geçici olarak karşılaması, şimdilik işe yaramasıdır. Burada özne bir eşyadır ve karşılama geçicidir. Eksik gedik kapamakta ise kişi küçük gereksinimleri giderir; tanımında geçicilik yoktur.
Atasözü, gereksinimlerin vaktinden önce ve ucuz oldukları zaman karşılanmasını öğütler. Eksik gedik kapamak gereksinimin karşılanmasını anlatır, zamanından söz etmez. Atasözü bu işin en uygun anını gösterir: ihtiyaç doğmadan, fiyat düşükken.