Anlamı
1) alkışlamak, tempo tutmak:
'Bir köylü oturduğu yerde cura çalıyor, birkaç delikanlı etrafında el çırparak ayak vurarak türkü söylüyorlardı.' -R. N. Güntekin. 2) birini çağırmak için ellerini birbirine vurmak.
Detaylı Açıklama
El çırpmak iki anlamda kullanılır. Birincisi alkışlamak, tempo tutmaktır: bir türküye, bir oyuna ya da bir gösteriye eşlik eden ya da onu beğenen kişi ellerini birbirine vurur. İkincisi, birini çağırmak için ellerini birbirine vurmaktır; burada sesin amacı dikkat çekmektir. İki anlamda da hareket aynıdır, ama amaç değişir. Birinci anlamda alkışlayan bir topluluk da olabilir, tek bir dinleyici de; ikinci anlamda el çırpan, çağırmak isteyen kişidir. Tempo tutan, müziğin ritmine uyar: düğünde, halay başında ya da bir çocuk şarkısında. Çağırmak için el çırpan bir ev sahibi, bir öğretmen ya da bir kahvede garsona seslenen müşteri olabilir. Eski konak hayatını anlatan sahnelerde de geçer: hanım el çırpınca hizmetçi gelir.
Örnek Cümleler
- Düğünde davul başlayınca bütün masalar el çırparak gelinle damadın oyununa eşlik etti.
- Okul gösterisinin sonunda veliler ayağa kalkıp uzun uzun el çırptı.
- Bahçede oynayan çocukları yemeğe çağırmak isteyen öğretmen, kapının önüne çıkıp iki kez el çırptı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Bir köylü oturduğu yerde cura çalıyor, birkaç delikanlı etrafında el çırparak ayak vurarak türkü söylüyorlardı. Burada kalıp ilk anlamda, tempo tutmak anlamındadır. Delikanlılar curanın çaldığı türküye hem elleriyle hem ayaklarıyla eşlik eder.
Alkış tutmanın ilk anlamı, topluca el çırparak ve yaşa, var ol gibi sözler söyleyerek birini alkışlamaktır. Bu tanımda el çırpmak bir parçadır; ona topluluk ve yüksek sesle söylenen sözler eklenir. Alkış tutmanın ikinci anlamı ise taraftar olmaktır ve el çırpmakta yoktur.
El etmenin ilk anlamı, birini el işaretiyle çağırmaktır. El çırpmanın ikinci anlamında da biri çağrılır, ama bu kez ses çıkarılır: eller birbirine vurulur. Biri görülerek, öteki duyularak anlaşılan bir çağrıdır.