Anlamı
1) bir işi yaptırmak için çok yalvarmak; 2) yaltaklanmak.
Detaylı Açıklama
El etek öpmek deyimi, bir işi yaptırmak için çok yalvarmak, karşı tarafın gönlünü hoş tutmaya çalışmak ya da yaltaklanmak anlamında kullanılır. Deyimin içinde ölçüyü aşan bir rica ve küçülme duygusu vardır. Bir kişi istediğine ulaşmak için sürekli boyun eğiyor, aşırı nezaket gösteriyor ya da kendi ağırlığını kaybediyorsa bu söz yerini bulur. Bazen gerçek bir çaresizlikten, bazen çıkar amacıyla yapılan aşırı yakınlıktan söz edilir. Deyimin sertliği de buradan gelir; çünkü kişi yalnız rica etmiyor, kendi onurunu geri plana iterek hedefe ulaşmaya çalışıyor gibi görünür. Bu nedenle hem acıma hem küçümseme taşıyabilen güçlü bir eleştiri ifadesidir. Kısacası el etek öpmek, kişinin amacına ulaşmak için kendini fazlasıyla alttan alan ve yalvaran bir tavra sokmasını anlatan belirgin bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- İşi çözdürmek için günlerce el etek öptü ama kimse yardım etmedi.
- Bir imza uğruna kimsenin el etek öpmesine gerek olmadığını açıkça söyledi müdür.
- Çıkar için el etek öpenlerle dertten bunu yapanların farkı hemen anlaşılır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İkisini de anlatabilir. Bazen gerçekten sıkışmış birinin yalvarışını, bazen de çıkar için aşırı yaltaklanan kişinin tavrını göstermek için kullanılır; ton bunu açıkça belli eder zaten.
Çünkü kişi doğal saygınlığını bırakıp hedefe ulaşmak için aşırı alttan alan bir konuma düşer. Bu durum deyime güçlü bir küçülme duygusu katar ve etkisini artırır.
Bürokrasi, iş takibi, borç isteme ve güçlü birinden yardım dilenme gibi ortamlarda daha çok duyulur. Çünkü bu alanlarda ölçüsüz rica daha görünür olur ve göze batar.