Anlamı
çok önemli bir iş için bir kimseye ricada bulunmak hatta yalvarmak gerekirse, yapılır.
Detaylı Açıklama
Etek öpmekle dudak aşınmaz atasözü, çok önemli bir iş için bir kimseye ricada bulunmak hatta yalvarmak gerekirse bunun yapılacağını anlatır. Etek öpmek, birinin önünde eğilip yalvarmanın bir görüntüsüdür; dudağın aşınmaması ise bu davranışın kişiden bir şey eksiltmediğini söyler. Atasözü gururunu öne sürüp rica etmekten kaçınan birine söylenebilir: önemli bir iş söz konusuysa gurur bir yana bırakılır. Dudak sözü öpme eylemine bağlanır; atasözü bedenin bu küçük parçası üzerinden bir hesap yapar: yalvarmanın bedeli düşünüldüğü kadar ağır değildir. Söz bir hastanın tedavisi, bir gencin işe girmesi ya da bir davanın kazanılması gibi durumlarda geçebilir. Söz bir büyükten bir gence verilen öğüt olarak da duyulabilir. Atasözünün el öpmekle ağız aşınmaz biçimi de vardır.
Örnek Cümleler
- Oğlunun ameliyat sırasına girebilmesi için Fatma Hanım, tanıdığı her doktorun kapısını çaldı; etek öpmekle dudak aşınmaz.
- Gururundan ödün vermek istemeyen Kerem'e babası, işe girmek için eski patronundan rica etmesini öğütledi; etek öpmekle dudak aşınmaz.
- Köyün okulu kapanmasın diye muhtar, ilçedeki bütün yetkililere tek tek gidip yalvardı; etek öpmekle dudak aşınmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Yüz sürmek, bir dilekte bulunmak için bir kişiye yalvarmaya gitmektir. Atasözünün öğütlediği davranış da budur: kişi önemli bir iş için gururunu bırakıp birine başvurur. Deyim bu başvuruyu bir olay olarak, atasözü ise ona verilen onay olarak anlatır.
Yalvar yakar olmak, çok yalvarmaktır; deyim yalvarışın ölçüsünü anlatır. Atasözü ise yalvarmanın ne zaman yerinde olduğunu söyler: çok önemli bir iş söz konusu olduğunda. Biri bir davranışı betimler, öteki ona bir gerekçe verir.
Tanım çok önemli bir iş koşulunu koyar; atasözü küçük bir istek için yalvarmayı önermez. Söz, gururun önüne geçecek kadar önemli bir ihtiyacı varsayar: bir hastalık, bir geçim derdi, bir hak arayışı. Önemsiz bir iş için yalvaran kişi atasözünün gerekçesinden yararlanamaz.