Deyim

El Kazanıyla Aş Kaynatmak Ne Demek?

Anlamı

başkasının hazırladığı imkânları kendi hesabına kullanarak iş çevirmek.

Detaylı Açıklama

El kazanıyla aş kaynatmak, başkasının hazırladığı imkânları kendi hesabına kullanarak iş çevirmek anlamındadır. Görüntü mutfaktan gelir: kişi kendi kazanı yerine başkasının kazanında aş pişirir. Tanımda üç öge vardır: imkânı başkası hazırlamıştır, kişi onu kendi hesabına kullanır ve bununla bir iş çevirir. İmkân bir sermaye, bir dükkân, bir araç, bir ad ya da bir çevre olabilir. Kalıp bir eleştiri içinde söylenebilir: başkasının emeğinden yararlanıp kendini başarılı gösteren biri anlatılır. Özne bu imkânı kullanan kişidir; imkânın sahibi kalıpta adıyla anılmaz, el sözüyle karşılanır. İş çevirmek, bir kazanç ya da bir girişim yürütmeyi anlatır. Tanım bunun izinle mi, izinsiz mi yapıldığını söylemez; kalıp iki durumda da kullanılabilir.

Örnek Cümleler

  1. Babasının yıllarca kurduğu müşteri çevresini kullanarak kendi şirketini açan Okan, el kazanıyla aş kaynatıyordu.
  2. Ortağının dükkânında, onun tezgâhları ve malzemesiyle kendi siparişlerini hazırlayan usta, el kazanıyla aş kaynatıyordu.
  3. Derneğin adını ve bağışçı listesini kullanarak kendi kampanyasını yürüten eski üye, el kazanıyla aş kaynatmakla suçlandı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Hazıra konmak, başkasının emeğiyle ortaya çıkmış bir şeyden yararlanmaktır. El kazanıyla aş kaynatan kişi de başkasının hazırladığından yararlanır, ama onunla bir iş çevirir. Hazıra konan yalnız yararlanır; ötekinde ise başkasının imkânı bir girişimin aracı olur.

Koltukta olmak, şaka yollu, başkasının konuğu olup kendi masraf etmemektir. Burada yararlanma bir ağırlanmayla sınırlıdır ve bir iş çevrilmez. El kazanıyla aş kaynatmak ise başkasının imkânını kendi hesabına bir işte kullanmayı anlatır.

Bu atasözü, başkasının korumasıyla iş yapan akılsız kişinin desteklendiğini unutup kendi gücüne inandığını söyler. Başkasının kazanında aş pişiren de onun imkânıyla iş görür. Atasözü bu kişinin yanılgısını, deyim yalnız yaptığı işi anlatır.