Anlamı
bezginlik gösterip yakınmak.
Detaylı Açıklama
Elaman çekmek deyimi, bezginlik göstermek, sıkıntısını yakınma tonuyla belli etmek anlamında kullanılır. Elaman demek ile çok yakın bir yapıdadır; ancak burada içten gelen bıkkınlığın dışa küçük yakınmalar ve bezgin tavırlarla vurulması öne çıkar. Sürekli süren dertler, aksaklıklar veya yorucu sorumluluklar insanı bu noktaya getirir. Deyim, kişinin dayanma gücünün azaldığını ama yine de işi bir şekilde sürdürdüğünü hissettirebilir. Böylece yalnız bıkmış olmayı değil, sürüp giden yorgunluğun davranışlara ve söze nasıl sindiğini de anlatır. İç çekiş, söylenme ve yakınma hâli bu sözde belirgin biçimde duyulur. Bu yüzden söz, yorgun ruh hâlinin zamana yayılmış biçimini de taşır. Kısacası elaman çekmek, uzun süren yorgunluk ve usancın yakınmalı biçimde dışarı taşmasını anlatan renkli bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Sabah akşam aynı işle uğraşınca kadın elaman çekip durmaya başladı evde.
- Borç defteri açıldıkça dükkân sahibi içinden elaman çektiğini belli ediyordu.
- Yaşlı adam merdivenleri çıkarken elaman çekerek yine de yoluna devam etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çok yakın anlam taşırlar; ancak elaman çekmekte bezginlik biraz daha süreç hâlinde görünür. Kişi bir anlık sözden çok, tekrar eden yakınmayla yorgunluğunu gösterir ve sürmekte olan sıkıntıyı belirtir.
Tam çaresizlikten çok yıpranmışlık anlatır. Kişi işi bırakmamış olabilir ama onu artık ağır bir usançla yürüttüğü anlaşılır ve bezginliği dışarı taşar belirgin biçimde, duyulur, hissedilir.
Ev içi yorgunluk, geçim sıkıntısı, bedensel yaşlılık ve bitmeyen gündelik uğraşlarda daha doğal duyulur. Çünkü bu alanlarda bıkkınlık kolay birikir ve yakınma dili kendiliğinden oluşur.